ارزیابی اثرات توسعه مبتنی بر حمل ونقل (TOD) بر کیفیت زندگی و پایداری شهری مطالعه موردی تهران با الگوبرداری از تجارب جهانی

رشد الگوهای توسعه خودرو محور در کلان شهرهای در حال توسعه پیامدهایی نظیر کاهش پایداری شهری، افزایش آلودگی های زیست محیطی و افت کیفیت زندگی شهروندان را به همراه داشته است. در این میان توسعه مبتنی بر حمل ونقل همگانی به عنوان رویکردی یکپارچه در همسوسازی برنامه ریزی کاربری زمین و حمل ونقل شهری مطرح شده است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تجربی اثر شاخص های TOD بر کیفیت زندگی ادراک شده شهروندان در شهر تهران و مقایسه آن با تجارب موفق جهانی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی است. داده ها از طریق پرسشنامه ای ساختاریافته با مشارکت ساکنان مناطق منتخب تهران گردآوری شد. به منظور تحلیل داده ها از آمار توصیفی و رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج نشان داد مدل رگرسیونی از معناداری آماری برخوردار بوده و شاخص های TOD قادرند ۴۳.۵ درصد از تغییرات رضایت از کیفیت زندگی را تبیین کنند. در این میان اولویت بخشی به دسترسی به حمل ونقل عمومی و پیاده مداری بیشترین تاثیر معنادار را بر کیفیت زندگی داشته اند. با این حال، یافته ها بیانگر نوعی عدم تقارن توسعه ای در تهران است؛ به گونه ای که علی رغم وضعیت مطلوب زیرساخت های کالبدی، ضعف در مولفه های نرم محیطی به ویژه امنیت شبانه مانع از تحقق کامل مزایای TOD شده است. بر این اساس موفقیت راهبردهای TOD در تهران مستلزم توجه همزمان به کیفیت فضاهای شهری، مدیریت یکپارچه نهادهای متولی و ارتقای امنیت محیطی است. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای سیاست گذاری شهری مبتنی بر شواهد در کلان شهرهای مشابه فراهم آورد.

Keywords:

توسعه مبتنی بر حمل ونقل , TOD , حمل و نقل همگانی , پایداری شهری , برنامه ریزی شهری