رضا مختاری خویی
6 یادداشت منتشر شدهبررسی ادعای حسن انصاری در نهی کلام آموزی برخی اصحاب توسط امام صادق علیه السلام
بررسی ادعای حسن انصاری در نهی کلام آموزی برخی اصحاب توسط امام صادق علیه السلام
آقای انصاری مدعی هستند چون فهم اصحاب با همدیگر متفاوت بود لذا حضرت برخی از ایشان را به کلام آموزی و بحث های کلامی تشویق می کردند و برخی را به شدت از آن برحذر می داشتند.
بنگرید به: حسن انصاری، تشیع امامی در بستر تحول، ص۲۶
بررسی:
در مرحله نخست این سوال به ذهن می رسد که چگونه حضرت باید افرادی را از آموختن علم کلام که متکفل بیان توحید و خداشناسی است نهی کنند؟ چگونه است که امیرالمومنین علیه السلام میان جنگ صفین به بحث خداشناسی می پردازند ولی امام صادق علیه السلام از علم کلام نهی کنند؟
اما با رجوع به بیان خود حضرت دلیل آن واضح می شود:
یونس بن یعقوب می گوید من خدمت امام صادق علیه السلام بودم که مردی از شام وارد شد و تقاضای مناظره با شاگردان حضرت را کرد... . حضرت به من فرمودند: ای یونس اگر تو به خوبی علم کلام را می دانستی با او گفتگو می کردی. من عرض کردم: فدای شما شوم من شنیدم که از علم کلام نهی می فرمودید و می گفتید وای بر اصحاب کلام.
حضرت فرمودند: انما قلت فویل لهم ان ترکوا ما اقول وذهبوا الی ما یریدون.
وای بر آنها اگر گفتار مرا واگذارند و دنبال آنچه خواهند روند.
سپس حضرت فرمودند برو و هر کدام از متکلمین را دیدی نزد من بیاور.
در این ماجرا چندین تن از اصحاب امام که علم کلام می دانستند _مخصوصا هشام_ با آن مرد شامی مناظره کردند و حضرت برای ایشان دعا کردند.
بنگرید به: الکافی، ج۱، ص۵۳۵ [کتاب الحجه، باب اول، حدیث۴]
پس مشخص شد دلیل نهی و تشویق حضرت خودسری در این علم و کنار گذاشتن تعلیم از اهل بیت علیهم السلام است نه آنچه آقای انصاری مدعی هستند!
بلکه این کلام و آموزه های امام است که فهم ها را بالا می برد نه آنکه خود حضرت ایشان را از تعلیم گرفتن علم کلام از اهل بیت علیهم السلام نهی کنند!
همچنین از همین قبیل است روایات مدح فقها و ذم فقهای دیگر، که مراد فقهای اهل سنت و کسانی بودند که از غیر اهل بیت علیهم السلام تعلیم می دیدند نه آنکه مراد تفاوت در فهم فقها باشد. پس نهی برخی اصحاب از کلام و تشویق برخی به کلام، وجه جمعش این نیست که اختلاف سطح فهم داشتند!