رویکردهای علمی و اجرایی در تشخیص پتانسیل نیروگاه های زباله سوز در ایران از زبان مهندس ایرج خضریان – مجموعه LINUSAZ

---

 

رویکردهای علمی و اجرایی در تشخیص پتانسیل نیروگاه های زباله سوز در ایران

از زبان مهندس ایرج خضریان – مجموعه LINUSAZ

سال ها فعالیت در حوزه بازیافت، انرژی و مدیریت پسماند به من نشان داده است که ایران، با وجود چالش های متعدد در حوزه پسماند، ظرفیت بسیار بزرگی برای توسعه نیروگاه های زباله سوز و بازیافت انرژی (WTE) دارد. اما انتخاب محل مناسب برای ساخت این نیروگاه ها، نیازمند یک فرآیند مهندسی، داده محور و منطبق بر واقعیت های شهری و زیست محیطی کشور است.

در مجموعه LINUSAZ ما رویکردی چندبعدی برای ارزیابی پتانسیل مناطق مختلف ایران اتخاذ کرده ایم؛ رویکردی که بر پایه ترکیب داده های پسماند، ظرفیت شبکه انرژی، وضعیت محیط زیست، و الزامات شهرسازی عمل می کند.

۱. تحلیل کمی و کیفی پسماند؛ نقطه آغاز تصمیم گیری

برای تشخیص پتانسیل یک منطقه، نخستین مرحله بررسی نوع پسماند و حجم پایدار تولید آن است. برخی از شاخص هایی که بررسی می کنیم عبارت اند از:

• حجم روزانه پسماند شهری
• درصد مواد قابل اشتعال (برای تولید RDF یا سوخت نیروگاهی)
• میزان رطوبت پسماند
• سهم پلاستیک، کاغذ، پارچه، بیوماس و ضایعات آلی
• روند رشد جمعیت و توسعه شهری

مناطق با حجم بیش از ۳۵۰ تا ۴۰۰ تن پسماند روزانه می توانند توجیه اقتصادی مطلوبی برای ساخت نیروگاه ۵ تا ۱۰ مگاواتی داشته باشند.

۲. نزدیکی به مراکز شهری و صنعتی؛ شرط کلیدی برای بهره وری انرژی

نیروگاه های زباله سوز تنها برق تولید نمی کنند، بلکه حرارت و بخار صنعتی نیز تولید می کنند. بنابراین، مهم است که محل احداث آنها:

• به صنایع بزرگ (سیمان، فولاد، پتروشیمی های محلی) نزدیک باشد،
• یا امکان اتصال به شبکه گرمایش شهری (District Heating) وجود داشته باشد.

این موضوع راندمان نیروگاه را افزایش داده و هزینه انتقال انرژی را کاهش می دهد.

۳. ارزیابی بحران های زیست محیطی و نقاط فوریت دار

در برخی مناطق ایران، بحران پسماند به یک تهدید واقعی تبدیل شده است. در ارزیابی های ما، مناطقی که:

• حجم بالایی از پسماند دپو شده طی سال ها دارند
• شیرابه موجب آلودگی رودخانه ها و اراضی کشاورزی شده
• یا سوزاندن غیراصولی پسماند مشکلات تنفسی ایجاد کرده

در اولویت احداث نیروگاه زباله سوز قرار می گیرند.

۴. وضعیت زیرساخت و حمل ونقل پسماند

در برخی شهرها، نبود زیرساخت حمل ونقل مناسب، فاصله زیاد مراکز دفن تا شهر و هزینه لجستیک باعث می شود احداث نیروگاه در مرکز یا نزدیک شهر مقرون به صرفه تر باشد. این موضوع در شهرهای ساحلی و کوهستانی اهمیت بیشتری دارد.

۵. مکان هایی در ایران که بیش ترین نیاز را به نیروگاه زباله سوز دارند

بر اساس تحلیل های فنی من و مجموعه LINUSAZ، چند منطقه ایران در وضعیت بحرانی یا بسیار بحرانی قرار دارند.

۱. تهران

• تولید روزانه بیش از ۷۵۰۰ تن پسماند
• حجم عظیم دپوی کهریزک
• هزینه بالای دفن و حمل

تهران نه یک نیروگاه، بلکه ۳ تا ۴ نیروگاه WTE نیاز دارد.

۲. شمال ایران (رشت، ساری، آمل، نوشهر، انزلی)

• بالاترین میزان رطوبت پسماند
• آلودگی شدید جنگل ها و رودخانه ها
• دفن زباله در مناطقی که نباید دفن شود

چالش شمال ایران تنها با نیروگاه زباله سوز و گازی سازی پیشرفته قابل کنترل است.

۳. مشهد

• تولید روزانه بیش از ۲۲۰۰ تن پسماند
• حضور میلیون ها زائر در سال
• دپوی چندده ساله در «کلات»

مشهد از نظر حجم پسماند، دومین اولویت کشور برای نیروگاه WTE است.

۴. اهواز

• پسماند شهری و صنعتی سنگین
• آلودگی هوا و شرایط اقلیمی
• مشکلات دفن در مناطق کم عمق

نیاز فوری به یک نیروگاه ۱۰ مگاواتی دارد.

۵. اصفهان

• ترکیب عالی پسماند شهری–صنعتی برای تولید RDF
• وجود صنایع بزرگ مصرف کننده حرارت

در اصفهان، مدل WTE + هم سوزی در صنایع بهترین گزینه است.

۶. بندرعباس

• تولید انبوه پسماند گردشگری
• فاصله زیاد تا مراکز دفن مناسب
• ریسک آلودگی سواحل

نیاز ضروری به یک نیروگاه با فناوری خشک دارد.

۶. نگاه ما در LINUSAZ: مدل ترکیبی برای ایران و منطقه

در مجموعه LINUSAZ، ما معتقدیم یک فناوری واحد پاسخ تمام نیازهای ایران نیست.

بنابراین، ما از مدل ترکیبی استفاده می کنیم:

• زباله سوزی مستقیم برای مناطق شمالی
• RDF برای شهرهای مرکزی و صنعتی
• گازی سازی برای مناطق کم حجم اما استراتژیک
• بازیافت مواد برای شهرهای کوچک
• تولید حرارت صنعتی برای مناطق صنعتی
• تولید برق در مناطق بزرگ و پرجمعیت

این مدل، هم هزینه را کاهش می دهد و هم راندمان را بالا می برد.

جمع بندی از زبان مهندس ایرج خضریان

تجربه من نشان داده که ایران نه تنها به طور جدی نیازمند توسعه نیروگاه های زباله سوز است، بلکه از نظر حجم پسماند، نیروی متخصص و زیرساخت صنعتی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از کشورهای پیشرو منطقه در این حوزه را دارد.

رسالت ما در LINUSAZ این است که با ترکیب فناوری های نوین، تحلیل مهندسی دقیق و یک مدل اقتصادی پایدار، این تحول را در شهرهای ایران و کشورهای همسایه به صورت واقعی و اجرایی محقق کنیم.