آنتولوژی به زبان ساده؛ پلی از سنت به سوی وب معنایی
کتاب «هستی شناسی در علم اطلاعات و دانش به زبان ساده: آشنایی با مفهوم و کاربرد آنتولوژی در وب معنایی» تالیف محمدرضا خرم آبادی آرانی و دکتر احمد شعبانی، اثری است که با هدف پر کردن خلاء آموزشی در زمینه مفاهیم نوین سازماندهی دانش و گذار از ابزارهای سنتی به فناوری های وب معنایی تدوین شده است. این کتاب به عنوان یک مدخل آکادمیک و خودآموز، تلاش می کند مباحث پیچیده هستی شناسی را با بیانی ساده و منطبق بر برنامه های درسی وزارت علوم برای دانشجویان و پژوهشگران این رشته تشریح کند.

محورهای اصلی و ویژگی های برجسته این کتاب که آن را برای مخاطب دانشگاهی ارزشمند می سازد، عبارتند از:
- تبیین ضرورت تحول در سازماندهی دانش: کتاب با نگاهی ژرف نگر، ضرورت عبور از نظام های سنتی بازیابی و اصطلاحنامه ها به سمت هستی شناسی های پویا را بررسی می کند تا پاسخگوی نیازهای پیچیده کاربران در عصر وب معنایی باشد.
- مبانی نظری و ساختاری: نویسندگان ضمن بررسی ریشه های فلسفی و اصطلاح شناختی، به تشریح اجزای تشکیل دهنده یک هستی شناسی شامل کلاس ها، روابط (سلسله مراتبی و غیرسلسله مراتبی)، ویژگی ها و نمونه ها می پردازند.
- روش شناسی ساخت و توسعه: در این اثر، روش های مختلف ساخت آنتولوژی (دستی، نیمه خودکار و خودکار) و راهبردهای کلاسیک طراحی (مانند روش هفت مرحله ای نوی و مک گینس) به دقت واکاوی شده است.
- بررسی ابزارهای نرم افزاری: کتاب به معرفی و مقایسه نرم افزارهای مطرح در این حوزه از جمله Protégé، OntoStudio و TopBraid Composer پرداخته و راهنمای مختصری برای کار با نرم افزار پروتژه ارائه می دهد.
- پیوند با هوش مصنوعی: یکی از فصول متمایز کتاب، بهره جویی از هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و یادگیری عمیق در استخراج خودکار مفاهیم و ارتقای پویایی هستی شناسی ها است که از مباحث روزآمد در مهندسی دانش محسوب می شود.
- رویکرد کاربردی و پژوهش مدار: در بخشی گسترده از کتاب، بیش از ۱۸ دستاورد پژوهشی در حوزه های متنوعی همچون فقه، قرآن، پزشکی، نظامی، مشاغل علم اطلاعات، بوم شناسی و حتی شاهنامه بررسی شده است تا مخاطب با کاربردهای عینی این ابزار در حوزه های موضوعی مختلف آشنا شود.
این کتاب با بهره گیری از واژگان تخصصی متداول در زبان فارسی و اجتناب از خلق اصطلاحات جدید غیرضروری، منبعی استاندارد برای درک عمیق تر مفاهیم بازنمون دانش و تعامل هوشمند انسان و ماشین در محیط های اطلاعاتی نوین فراهم آورده است.
📩 برای تهیه کتاب، از طریق ایمیل نویسنده یا تازنمای انتشارات اقدام فرمایید:
📧 ایمیل: mr.arani@edu.ui.ac.ir
📞 انتشارات: http://www.chaparlib.com
.