ماهیت حقوقی برائت نامه های پزشکی

ماهیت حقوقی برائت نامه های پزشکی
برائت نامه های پزشکی معمولا در قالب دو شکل ظاهر می شوند:

اجرای قرارداد رضایت نامه، که در آن بیمار با پذیرش ریسک های ذاتی درمان موافقت می کند.
قرار داد عدم مسئولیت

 که در آن بیمار صراحتا از حق شکایت خود در قبال خسارات احتمالی چشم پوشی می کند.
از منظر حقوق مدنی، این اسناد نوعی شرط عدم مسئولیت محسوب می شوند که باید با اصول قراردادها و قانون مدنی تطبیق داده شوند.
نظر حقوقی
رضایت با برائت از مسئولیت متفاوت است، رضایت به معنای اجازه دادن به انجام عمل است، اما این به معنای آن نیست که پزشک اجازه دارد با بی احتیاطی یا تقصیر، از مسئولیت خود در برابر عوارض ناشی از آن تقصیر مبرا شود.
تحلیل مسئولیت مدنی و کیفری
مسئولیت مدنی جبران خسارت: حتی اگر بیمار برائت نامه ای امضا کرده باشد، در صورت اثبات تقصیر پزشک، دادگاه می تواند حکم به پرداخت دیه یا خسارت جبران ضرر و زیان دهد. برائت نامه در اینجا صرفا به عنوان سندی برای اثبات آگاهی از ریسک بررسی می شود، نه رفع مسئولیت مطلق
مسئولیت کیفری: در صورت وقوع حادثه منجر به مرگ یا جرح ناشی از تقصیر، موضوع وارد حوزه عمومی می شود. در اینجا قرارداد بین پزشک و بیمار برائت نامه هیچ تاثیری در تعیین مجازات یا برائت از جرم ندارد؛ چرا که حق حیات متعلق به حاکمیت و جامعه است، نه تنها خود فرد
برائت نامه ها

برای اینکه یک سند برائت یا رضایت نامه در دادگاه مورد پذیرش قرار گیرد، باید شرایط زیر را داشته باشد:

آگاهی کامل (Informed Consent)
بیمار باید دقیقا بداند چه ریسک هایی در انتظار اوست. اگر پزشک بخشی از عوارض را پنهان کند، برائت نامه بی اثر است.

عدم استفاده از نفوذ یا فشار
اگر بیمار به دلیل وضعیت اضطراری یا ضعف روحی، بدون درک مطلب امضا کرده باشد، سند فاقد اعتبار است.

مطابقت با استانداردهای علمی
اگر عمل انجام شده خارج از استانداردهای پزشکی باشد، برائت نامه فاقد ارزش اثباتی است.
خطای پزشکی
مهم ترین نکته در بررسی حقوقی برائت نامه ها، تفکیک میان دو مفهوم است:

۱_ ریسک های ذاتی و عوارض شناخته شده (Complications)
هر عمل پزشکی، حتی اگر توسط ماهرترین پزشک انجام شودباز ممکن است دچار سهو یاخطا شود
حوزه های مسئولیت
۱_حوزه مسئولیت کیفری (Criminal Liability)
در حقوق جزا، مسئولیت شخص بر اساس تقصیر یا عمد او تعیین می شود.
۲_ در حوزه مسئولیت مدنی (Civil Liability)
در حقوق مدنی، بحث بر سر جبران خسارت است.

اگر برائت نامه شامل ریسک های غیرقابل اجتناب باشد
معتبر است.
اگر برائت نامه شامل عدم مسئولیت در قبال خطا و سهل انگاری باشد
باطل است.
نتیجه
برائت نامه هیچ اثری در برابر دادگاه کیفری ندارد. اگر پزشک مرتکب قتل خطا یا ضرب و جرح ناشی از بی احتیاطی شود، امضای بیمار مبنی بر برائت، مانع از پیگرد کیفری پزشک نخواهد شد؛ زیرا حق حیات و سلامت از حقوق عمومی است و فرد نمی تواند از حقوق عمومی خود در قراردادها چشم پوشی کند.