برای سنجش خطر وابستگی چه کار باید کرد؟

برای سنجش خطر وابستگی چه کار باید کرد؟

این یک چک لیست ۷سوالی ساده و معتبر است که درمانگران برای سنجش خطر وابستگی یا نزدیک بودن به اعتیاد استفاده می کنند.

پاسخ ها «بله یا خیر» هستند.

هر ۲ یا ۳ «بله» یعنی خطر وجود دارد؛

۴ به بالا معمولا یعنی وابستگی شکل گرفته یا در حال شکل گیری است.

چک لیست ۷ سوالی سنجش خطر وابستگی

1. آیا تا به حال خواسته اید مصرف را کم کنید یا قطع کنید، ولی موفق نشده اید یا بیش از چیزی که قصد داشتید مصرف کرده اید؟

2. آیا وقتی مصرف نمی کنید، وسوسه شدید، بی قراری، اضطراب، عصبانیت یا فکرهای مکرر درباره مصرف سراغتان می آید؟

3.آیا برای رسیدن به همان اثر قبلی، باید مقدار بیشتری مصرف کنید نسبت به گذشته؟

4. آیا مصرف باعث شده بعضی مسئولیت ها، روابط یا سلامت تان آسیب ببیند (حتی اگر هنوز «کاملا خراب» نشده باشد)؟

5.آیا بخشی از زمان، انرژی یا ذهن تان درگیر فکر کردن به تهیه، مصرف، یا مخفی کردن مصرف است؟

6.آیا تا حالا مصرف کرده اید، در حالی که می دانستید آن مصرف به سلامت، کار، رابطه یا وضعیت روانی تان آسیب می زند؟

7.آیا در یک دوره زمانی، بدون مصرف احساس می کردید زندگی تان «بی حوصله، بی معنا یا خیلی سخت» می شود؟

چگونه تفسیر کنیم؟

- ۰–۱ بله: کم خطر (اما باید مراقب نشانه های آینده بود)

- ۲–۳ بله : خطر متوسط _ نیاز به اقدام و پیشگیری

- ۴ یا بیشتر: وابستگی یا در حال شکل گیری نیاز به کمک حرفه ای.

سئوال. مصرف مواد اشکالی ندارد چون مذهب آنرا ممنوع نکرده است این باور صحیح است؟

این باور از نظر علمی و درمانی درست نیست و از نظر مذهبی هم به این شکل قابل استناد نیست.

ولی یک نکته مهم:

من نمی توانم و تمایلی ندارم حکم شرعی بدهم یا تفسیر مذهبی ارائه کنم.

اما می توانم توضیح دهم چرا این نوع استدلال، یک خطای فکری خطرناک در حوزه اعتیاد محسوب می شود.

1.مذهب نگفته پس اشکالی ندارد یک منطق ناقص است

خیلی رفتارها هستند که مذهب به صورت مستقیم نام شان را نبرده

ولی از نظر اخلاقی، سلامت، خانواده و جامعه کاملا آسیب زا هستند.

نبود نام یک ماده یا روش در متون مذهبی به معنی مجاز بودن آن نیست.

در روان شناسی به این می گویند:

«توجیه سازی برای کاهش احساس گناه قبل از لغزش.»

2. بیشتر متون دینی (در همه مذاهب) یک معیار دارند

نه نام مواد، بلکه اثر رفتار بر خود و دیگران ملاک است: هر چیزی که سلامت جسم را تخریب کند، توان تصمیم گیری و عقل را مختل کند، خانواده و مسئولیت ها را به خطر بیندازد، وابستگی ایجاد کند

در اغلب دیدگاه های دینی، جزء رفتارهای آسیب زا و ناپسند محسوب می شود. پس حتی اگر نام یک ماده خاص گفته نشده باشد، اثر آن معیار اصلی است.

3. از نگاه علمی: «مصرف اشکالی ندارد» همیشه غلط است چون حتی مصرف تفریحی هم می تواند:

- مسیرهای مغزی مرتبط با اعتیاد را فعال کند

- آستانه وسوسه را پایین بیاورد

- باعث لغزش شود

- وابستگی روانی یا جسمی بسازد

- به رابطه، کار، سلامت و عزت نفس آسیب بزند

این ها ربطی به مذهب ندارد؛ علم ثابت کرده خطر واقعی است.

4. این فکر معمولا نشانه نزدیک شدن به لغزش است چرا؟

ü چون ذهن تلاش می کند مصرف را «بی خطر» جلوه دهد.

ü وقتی استدلال ها از حوزه «علم و تجربه» می رود به حوزه

ü «مذهب نگفته، پس مشکلی نیست»، این یعنی مغز دنبال راه فرار برای مصرف است.

این درست همان الگویی است که در مرحله لغزش ذهنی دیده می شود.

5. جمله صادقانه تر این است که:

«دارم دنبال دلیلی می گردم که مصرف را برای خودم قابل قبول کنم.»

اگر این را به خودتان بگویید، بسیاری از فشارها و وسوسه ها ضعیف تر می شود چون پرده توجیه کنار می رود.