شایستگی پروری در نظام آموزش و پرورش

شایستگی پروری در نظام آموزش و پرورش، فراتر از یک رویکرد مدیریتی، پارادایمی معرفت شناختی است که در واکنش به بحران مشروعیت نظام سنتی در مواجهه با پیچیدگی های جهان معاصر شکل گرفته است. این پارادایم، تربیت را از «انتقال محفوظات» به «تکوین هویت» تغییر جهت می دهد، اما آسیب شناسی تحلیلی نشان می دهد که در ایران، این مفهوم اغلب به «تجویزی آرمانی» فروکاسته شده و با نظام های ارزیابی کمی، گزینش بوروکراتیک و برنامه های درسی متمرکز در تعارض است. این شکاف میان گفتمان و رویه، به دوسوگرایی نهادی دامن می زند که عاملیت معلمان را تضعیف کرده و شایستگی پروری را به ابزاری برای «کنترل هنجاری» تبدیل می کند، نه «توانمندسازی ساختاری». راهکار تحلیلی، بازطراحی اکوسیستم تربیتی از طریق تحول در نظام تربیت معلم (بر اساس یادگیری موقعیت مند) و تغییر ارزشیابی از «سنجش معلول» به «سنجش فرایندی» است. با این حال، غفلت از مولفه «فرهنگ سازمانی مدارس» و «نظام پاداش و انگیزش معلمان» به عنوان حلقه مفقوده اصلی، هرگونه بازطراحی ساختاری را با مقاومت های پنهان و تضعیف عزم جمعی مواجه خواهد ساخت. شایستگی پروری، مستلزم گذار از «انتقال دهندگی» به «تسهیل گری» و ایجاد فضایی برای عاملیت معلمان و دانش آموزان است؛ شایستگی فرآیندی پویا و موقعیت مند از «شدن» و «تکوین» است. تا شایستگی پروری از یک «شعار آرمانی» به «واقعیتی نهادمند» تبدیل شود.