تب کریمه کنگو؛ بیماری ای که با بی احتیاطی جان می گیرد

تب کریمه کنگو از آن دسته بیماری هایی است که شاید در نگاه اول برای بسیاری از مردم دور از ذهن به نظر برسد، اما واقعیت این است که هر سال با الگوهای تکراری و قابل پیش بینی، دوباره خود را نشان می دهد. قابل ذکر است گزارش شناسایی چند مورد قطعی در فارس، بار دیگر یادآور این نکته است که این بیماری نه یک اتفاق تصادفی، بلکه نتیجه زنجیره ای از بی احتیاطی ها، ضعف در نظارت و کم توجهی به اصول ساده بهداشتی است. بیماری ای که می تواند با یک تماس پرخطر، یک ذبح غیرمجاز یا مصرف فرآورده دامی آلوده، خانواده ای را درگیر نگرانی و نظام درمان را با یک بحران جدی روبه رو کند.آنچه تب کریمه کنگو را خطرناک تر می کند، این است که در مراحل اولیه ممکن است با علائمی شبیه یک بیماری ویروسی ساده آغاز شود؛ تب، بی حالی، درد بدن و علائم عمومی که گاه جدی گرفته نمی شوند. اما پشت این ظاهر ساده، بیماری ای قرار دارد که در صورت تاخیر در تشخیص و درمان، می تواند به خونریزی، درگیری چند ارگان و حتی مرگ منجر شود. به همین دلیل، این بیماری را باید بیشتر از آنکه یک مشکل درمانی بدانیم، یک مسئله پیشگیرانه بدانیم.از نگاه من، مسئله اصلی در کنترل تب کریمه کنگو فقط درمان بیمار نیست، بلکه پیشگیری از ورود بیمار به چرخه خطر است. این پیشگیری باید از مزرعه و دامداری آغاز شود، نه از تخت بیمارستان. مبارزه با کنه ها، آموزش دامداران، نظارت بر جابه جایی دام، جلوگیری از کشتار غیرمجاز و رعایت اصول بهداشتی در کشتارگاه ها، پایه های اصلی کنترل این بیماری اند. اگر این حلقه ها ضعیف باشند، هر سال باید منتظر موارد تازه ای باشیم.در کنار این ها، آگاهی مردم نیز نقش بسیار مهمی دارد. بسیاری از افراد هنوز نمی دانند که گوشت دام آلوده را نمی توان با ظاهر تشخیص داد و اینکه تماس با خون، ترشحات یا لاشه دام مشکوک، به ویژه بدون وسایل محافظتی، می تواند بسیار خطرناک باشد. همین طور خرید گوشت از مراکز غیرمجاز یا ذبح دام در شرایط غیراصولی، رفتاری است که ممکن است عواقب آن چند روز بعد ظاهر شود، اما جبرانش بسیار دشوار باشد.باید پذیرفت که تب کریمه کنگو با توصیه های کلی و اطلاعیه های مناسبتی کنترل نمی شود. این بیماری نیازمند برنامه ای واقعی، مستمر و بین بخشی است؛ برنامه ای که در آن دامپزشکی، بهداشت، شهرداری، رسانه ها و حتی آموزش عمومی در کنار هم قرار بگیرند. تجربه نشان داده است که هرجا آموزش درست بوده و نظارت جدی گرفته شده، موارد بیماری کاهش یافته است. در مقابل، هرجا نظارت سست شده یا رفتار پرخطر عادی تلقی شده، بیماری دوباره خود را تحمیل کرده است.به باور من، اگر امروز از تب کریمه کنگو سخن می گوییم، باید هدف فقط اطلاع رسانی نباشد. هدف باید تغییر رفتار باشد؛ هم در سطح مسئولان و هم در سطح مردم. مسئولان باید نظارت را جدی تر کنند و مردم نیز باید بدانند که رعایت چند اصل ساده، مثل خرید گوشت از مراکز مجاز، پرهیز از ذبح غیربهداشتی، استفاده از وسایل محافظتی در تماس با دام و توجه به علائم مشکوک، می تواند از یک فاجعه جلوگیری کند.تب کریمه کنگو بیماری ای نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. این بیماری هرجا که سهل انگاری باشد، راه خود را پیدا می کند. و درست به همین دلیل است که پیشگیری از آن، نه یک توصیه معمولی، بلکه یک ضرورت جدی برای سلامت جامعه است.

 در واقع بایست مرتبا متذکر شود که تب کریمه کنگو از آن بیماری هایی است که هر بار با چند خبر محدود دوباره به حاشیه می رود، اما واقعیت این است که مسئله، با رفتن از تیتر خبرها حل نمی شود. اما تاخیر در این بیماری، مسئله کوچکی نیست. تب کریمه کنگو از آن بیماری هایی نیست که بتوان با حدس و گمان یا درمان خانگی از کنار آن گذشت. تشخیص به موقع و ارجاع سریع، در بسیاری از موارد تعیین کننده است.با این حال، مسئولیت اصلی فقط بر دوش مردم نیست،این کار مستلزم همکاری صدا وسیمای استان و شبکه بهداشت وسازمان دامپزشکی وهمچنین شهرداری ها میباشد، برگزاری جلسات آموزشی و برنامه های در این باب در شبکه استانی، جهت آموزش افکار عمومی کمک شایانی به فرهنگ سازی در مورد این گونه بیماریها در جامعه خواهد کرد و این که مردم میبایست بدانند که خرید گوشت از مراکز مجاز، پرهیز از ذبح غیربهداشتی، و احتیاط در تماس با دام و لاشه، یک توصیه ساده و تشریفاتی نیست؛ باهمه تفاسیر خانواده ها خواهند دانست که این ها اصول اولیه حفاظت از جان خود و خانواده است. اما در کنار آن، وظیفه دستگاه های مسئول هم روشن است: نظارت مداوم بر کشتارگاه ها، آموزش دامداران، کنترل جابه جایی دام، و مقابله با هر نوع فعالیت غیرمجاز در این حوزه.واقعیت این است که بیماری های مشترک انسان و دام، با بیانیه و اطلاعیه های مقطعی مهار نمی شوند. این بیماری ها زمانی کنترل می شوند که پیشگیری به یک برنامه واقعی و مداوم تبدیل شود، نه یک واکنش موقت پس از بروز موارد بیماری. اگر آموزش عمومی جدی باشد و نظارت اجرایی سست نباشد، می توان جلوی بسیاری از موارد را گرفت. اما اگر این دو در عمل رها شوند، هر سال باید دوباره نگران همان خطاهای تکراری باشیم.از این رو، لازم است هم مردم و هم مسئولان این پیام را جدی بگیرند که تب کریمه کنگو بیماری ای قابل پیشگیری است، اما فقط به شرط آنکه پیشگیری را جدی بگیریم. این بیماری با سهل انگاری فرصت پیدا می کند، و با دقت و نظم، به خوبی قابل مهار است.