کرمک یا اکسیور در کودکان چرا برمی گردد و چگونه کنترل می شود؟

کرمک یا اکسیور در کودکان

چرا برمی گردد و چگونه کنترل می شود؟

کرمک یا اکسیور یکی از شایع ترین انگل های روده ای در کودکان است. این انگل معمولا خطر جدی ایجاد نمی کند، اما خارش شبانه، اختلال خواب، بی قراری کودک و نگرانی والدین را به همراه دارد.

یکی از پرسش های پرتکرار خانواده ها این است که چرا با وجود مصرف دارو، کرمک دوباره برمی گردد. پاسخ این است که در بسیاری از موارد، آنچه به عنوان «عود» شناخته می شود، در واقع آلودگی مجدد است؛ یعنی تخم های انگل از دست، ناخن، لباس، ملحفه یا یکی از اعضای خانواده دوباره وارد دهان می شوند. 

کرمک را چگونه معرفی میکنید؟

ببینید کرمک با نام علمی Enterobius vermicularis، کرمی کوچک، سفید و نخ مانند است که در روده انسان زندگی می کند. انسان میزبان طبیعی این انگل است و انتقال آن بیشتر در محیط های خانوادگی، مهدکودک ها و فضاهایی که تماس نزدیک بین کودکان وجود دارد، رخ می دهد. 

کرم ماده معمولا شب ها از روده خارج می شود و اطراف مقعد تخم گذاری می کند. همین موضوع باعث ایجاد خارش شدید، به ویژه هنگام خواب، می شود. مهم ترین علائممهم ترین نشانه کرمک، خارش اطراف مقعد است که معمولا در شب شدت می گیرد. کودک شما ممکن است به دلیل خارش، خواب آرامی نداشته باشد، چند بار بیدار شود یا در طول روز تحریک پذیر و بی حوصله باشد. 

گاهی والدین می توانند کرم های باریک و سفیدرنگ را در اطراف مقعد، روی لباس زیر یا در مدفوع مشاهده کنند. با این حال در برخی کودکان نیز پوست اطراف مقعد تحریک می شود و در دختران، در صورت حرکت انگل به سمت ناحیه تناسلی، خارش یا التهاب این ناحیه ممکن است ایجاد شود. 

البته نداشتن علامت، کرمک را به طور کامل رد نمی کند. بعضی افراد آلوده علائم خفیف یا حتی بدون علامت دارند و ممکن است همچنان تخم انگل را به دیگران منتقل کنند. 

سوال اینجاست اصلا کرمک چگونه منتقل می شود؟

تخم های کرمک بسیار کوچک اند و می توانند روی دست ها، زیر ناخن ها، لباس، ملحفه، حوله، اسباب بازی و سطوح خانه باقی بمانند. اگر کودک پس از خاراندن ناحیه مقعد دست خود را نشوید و آن را به دهان ببرد، تخم ها دوباره وارد بدن می شوند. 

همچنین ممکن است تخم ها از طریق تماس با لباس یا رختخواب آلوده به دست فرد دیگری منتقل شوند. به همین دلیل، ابتلای یک کودک گاهی به سرعت به سایر اعضای خانواده نیز سرایت می کند. 

قابل ذکر هستش که کودکان در سنین مهدکودک و مدرسه بیشتر در معرض این آلودگی هستند، زیرا تماس دست با دهان، بازی گروهی و استفاده مشترک از وسایل در این سنین شایع تر است. این مسئله ارتباطی با طبقه اجتماعی یا میزان تمیزی خانواده ندارد و ممکن است در هر خانه ای رخ دهد.

 سوال دیگه اینکه که تشخیص کرمک چگونه انجام می شود؟

تشخیص اولیه معمولا با توجه به خارش شبانه، بی قراری کودک و مشاهده کرم در اطراف مقعد انجام می شود. برای تایید تشخیص، پزشک ممکن است تست نوار چسب را درخواست کند. 

در این روش، صبح زود و پیش از شست وشو، رفتن به دستشویی یا پوشیدن لباس، نوار چسب شفاف روی پوست اطراف مقعد قرار می گیرد تا تخم های انگل به آن بچسبند. سپس نوار در آزمایشگاه زیر میکروسکوپ بررسی می شود. 

برای افزایش دقت، این آزمایش معمولا در سه صبح متوالی انجام می شود. آزمایش معمول مدفوع همیشه برای تشخیص کرمک حساسیت کافی ندارد؛ بنابراین منفی بودن آن، در صورت وجود علائم واضح، لزوما بیماری را رد نمی کند. 

در ادامه اینکه آیا درمان دارویی اصول خاصی دارد

بله درمان کرمک با داروهای ضدانگل انجام

 می شود. مبندازول و آلبندازول از داروهای مورد استفاده برای درمان این عفونت هستند، اما انتخاب دارو، مقدار مصرف و زمان تکرار آن باید با توجه به سن کودک، شرایط پزشکی و نظر پزشک انجام شود. 

در بسیاری از برنامه های درمانی، دوز دوم پس از حدود دو هفته تجویز می شود؛ زیرا دارو معمولا کرم های بالغ را از بین می برد، اما ممکن است تخم های موجود در محیط یا بدن همچنان باقی بمانند و بعدا باعث ادامه چرخه آلودگی شوند. والدین نباید صرفا بر اساس تجربه قبلی، دارو را خودسرانه تکرار کنند؛ به ویژه در کودکان کم سن، زنان باردار یا شیرده و افرادی که بیماری زمینه ای دارند، مشورت با پزشک اهمیت بیشتری دارد.

با همه موارد گفته شده سوال پدر ومادر ها این است که چرا کرمک بعد از درمان برمی گردد؟

۱. آلودگی مجدد از محیطشایع ترین علت، باقی ماندن تخم ها روی ملحفه، لباس خواب، حوله، اسباب بازی یا سطوح خانه است. کودک پس از درمان ممکن است دوباره با همین تخم ها تماس پیدا کند و آن ها را ببلعد. 

۲. درمان نشدن همه اعضای خانوادهاگر فقط کودک علامت دار درمان شود، اما فرد دیگری در خانه بدون علامت آلوده باشد، امکان انتقال دوباره وجود دارد. در برخی شرایط، پزشک درمان هم زمان اعضای خانواده را توصیه می کند تا چرخه انتقال شکسته شود. 

۳. فراموش کردن دوز دوممصرف نکردن نوبت تکراری دارو، در صورت تجویز پزشک، ممکن است باعث باقی ماندن کرم هایی شود که بعدا از تخم ها خارج شده اند. همین مسئله می تواند به صورت بازگشت خارش یا مشاهده دوباره کرم ظاهر شود. 

۴. رعایت نکردن بهداشت دست و ناخناگر کودک ناخن های بلند داشته باشد، ناخن بجود یا پس از استفاده از سرویس بهداشتی و پیش از غذا دست هایش را نشوید، احتمال خودآلودگی و انتقال به دیگران افزایش پیدا می کند. 

۵. تصور اشتباه درباره ادامه خارشخارش ممکن است مدتی پس از درمان نیز به دلیل تحریک یا التهاب پوست باقی بماند. بنابراین، هر خارش باقی مانده ای به معنی شکست درمان نیست؛ اما بازگشت خارش شدید، مشاهده مجدد کرم یا درگیر شدن سایر اعضای خانواده نیازمند ارزیابی پزشکی است.

سوال میشود که چگونه از بازگشت بیماری جلوگیری کنیم؟

برای چند روز پس از درمان، رعایت منظم نکات زیر اهمیت دارد:شستن دست ها با آب و صابون بعد از دستشویی، پس از تعویض پوشک و پیش از غذا خوردن.تمیز کردن زیر ناخن ها و کوتاه نگه داشتن آن ها.جلوگیری از ناخن جویدن و مکیدن انگشت.حمام کردن کودک، ترجیحا صبح ها، برای پاک کردن تخم های اطراف پوست.

تعویض روزانه لباس زیر و لباس خواب.شست وشوی ملحفه ها، حوله ها و لباس خواب با دمای مناسب.تکان ندادن ملحفه و لباس های آلوده، چون این کار می تواند تخم ها را در محیط پخش کند.

نشستن حوله، لباس و وسایل شخصی با دیگران.تمیز کردن سطوح حمام، سرویس بهداشتی و محل بازی کودک.جارو کردن فرش ها و گردگیری سطوح با دستمال مرطوب. 

با همه این نگرانی ها آیا کودک باید از مدرسه یا مهدکودک بماند؟

کرمک بیماری شایعی است و در بسیاری از راهنماها، پس از شروع درمان، الزام به دور نگه داشتن کودک از مدرسه یا مهدکودک وجود ندارد؛ با این حال، رعایت بهداشت دست ها و اطلاع دادن به پزشک یا مسئول بهداشت مرکز در صورت وجود چند مورد ابتلا اهمیت دارد. قوانین مراکز مختلف ممکن است متفاوت باشد، بنابراین بهتر است دستورالعمل همان مرکز نیز بررسی شود. 

و سوال آخر اینکه زیاد پرسیده میشه چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟

در صورت مشاهده کرم یا وجود خارش شبانه، بهتر است تشخیص و برنامه درمانی با نظر پزشک انجام شود. مراجعه پزشکی در شرایط زیر اهمیت بیشتری دارد:بازگشت مکرر علائم پس از درمان.وجود خارش شدید یا زخم و التهاب پوستی.درگیری ناحیه تناسلی در دختران.کاهش وزن، بی اشتهایی یا علائم غیرمعمول.ابتلای کودک بسیار کم سن.بارداری یا شیردهی در فرد نیازمند درمان.وجود بیماری زمینه ای یا مصرف داروهای متعدد.

سخن پایانی ما به شما پدر ومادران عزیز این هستش که: 

کرمک یا اکسیور معمولا بیماری خطرناکی نیست، اما به دلیل انتقال آسان و احتمال بازآلودگی، نیازمند برخورد منظم و خانوادگی است. مهم ترین علت بازگشت آن، باقی ماندن تخم ها در محیط یا انتقال از یکی از اعضای خانواده است، نه لزوما بی اثر بودن دارو. 

درمان صحیح، مصرف دوز تکراری طبق نظر پزشک و رعایت دقیق بهداشت دست، ناخن، لباس و ملحفه باید در کنار هم انجام شوند.

 از نظر ما بهترین راه کنترل کرمک این است که خانواده فقط به دارو اکتفا نکند و هم زمان چرخه انتقال را نیز در خانه قطع کند.