وام ضمانتی (عقد ضمان)چیست

وام ضمانتی (عقد ضمان)

 از تسهیلاتی که توسط بانکها به اشخاص (اعم از حقیقی یا حقوقی )پرداخت میشود وام های ضمانتی است که خیل کثیری از تسهیلات بانکها را شامل میشود این نوع وام (تسهیلات )در قانون مدنی به عقد ضمان تعریف شده است

عقد ضمان یکی از عقود مهم در فقه و حقوق است که در آن یک فرد (ضامن) متعهد می شود که در صورت عدم توانایی طرف دیگر (مدیون) در انجام تعهداتش، مبلغ یا وظیفه ای را به عهده بگیرد. در واقع، ضمان نوعی تضمین و امنیت برای طرف مقابل است که در صورت عدم اجرای تعهد، خسارت یا مبلغ مورد نظر جبران شود

بعبارت ساده تر ،در وام های ضمانتی ،شخص ضامن ،مسوولیت پرداخت اقساط وام گیرنده (بدهکار /مضمون عنه)را بر عهده میگیرد لذا قانون مدنی در ماده 684 اشعار میدارد: «عقد ضمان عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است به عهده بگیرد. متعهد را ضامن طرف دیگر را مضمون له و شخص ثالث را مضمون عنه یا مدیون اصلی میگویند.

همچنین قانونگذار فهیم در ماده698 قانون مدنی اعلام میدارد:"بعد از اینکه ضمان به طور صحیح واقع شد ذمه مضمون عنه بری و ذمه ضامن به مضمون له مشغول می شود.

اساس عقد ضمان در همین ماده 698 آمده است .بعبارت ساده تر "چنانچه شخصی ضمانت پرداخت اقساط وام دیگری را برعهده بگیرد بانک (مضمون له )دیگر کاری به وام گیرنده (بدهکار /مضمون عنه )ندارد و مسوولیت پرداخت اقساط تا تسویه وام بر عهده ضامن است

اینکه ضامن بگوید "من ندارم و یا توانایی پرداخت اقساط را ندارم و یا به من ربطی ندارد" نافی مسوولیت شخص ضامن نیست و در هرحال مسوولیت پرداخت اقساط بر عهده ضامن میباشد و وام گیرنده هیچگونه مسوولیتی در قبال پرداخت اقساط بانکی ندارد.

سوالی که اینجا مطرح میگردد این است که آیا بانک (مضمون له)میتواند به وام گیرنده مراجعه نماید و علیه او اجرائیه صادر کند؟

جواب منفی است و بانک حق رجوع به وام گیرنده را در وام های ضمانتی ندارد و اساسا وام گیرنده مسوولیت در پرداخت اقساط ندارد

سوال بعد اینست که چنانچه ضامن ،وام را تسویه نماید و اقساط را بپردازد آیا میتواند پول های پرداختی خود را از وام گیرنده (بدهکار )بگیرد 

جواب این سوال مثبت است .ماده 709 قانون مدنی اشعار میدارد"ضامن حق رجوع به مضمون عنه ندارد مگر بعد از اداء دین ولی میتواند در صورتی که مضمون عنه ملتزم شده باشد که در مدت معینی برائت او را تحصیل نماید و مدت مزبور هم منقضی شده باشد رجوع کند.

سوال دیگر اینست که چنانچه ضامن چند قسط از اقساط وام گیرنده را پرداخت کند آیا میتواند جهت اخذ آن چند قسط به وام گیرنده مراجعه نماید(علیه وام گیرنده طرح دعوی مطالبه پول (ثمن اقساط پرداختی نماید)؟

پاسخ این سوال نیز طبق ماده 709 قانون مدنی ،منفی است و ضامن صرفا پس از ادای دین (تسویه وام)علیه وام گیرنده (مضمون عنه)میتواند دادخواست مطالبه پول نماید 

پایان قسمت اول عقد ضمان

بهزاد رحمانی مهر