اصول بین المللی در محافظت از مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی

1) اصول ونکوور: در پانزده نوامبر 2021 در حاشیه نشست حافظان صلح سازمان ملل در وزارت دفاع ونکوور کانادا به تصویب رسید. اصول ونکوور مجموعه ای از تعهدات سیاسی است که توسط کشورهای عضو در مورد جلوگیری از استخدام و استفاده از کودکان سرباز در زمینه حفظ صلح صحه گذاشته شده است. هدف از اصول ونکوور، اولویت بندی و عملیاتی کردن هرچه بیشتر حفاظت از کودکان توسط حافظان صلح سازمان ملل با تمرکز بر جلوگیری از استخدام و استفاده از کودکان سرباز است.
2) اصول پاریس: در اولین ورکشاپ بین المللی در مورد نهادهای ملی برای ترویج و حمایت از حقوق بشر که از هفتم تا نهم اکتبر 1991 در پاریس برگزار شد، تعریف گردید. این اصول توسط کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد به موجب قطعنامه شماره 1992/54 سال 1992 و توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد ضمن قطعنامه شماره 134/48 سال 1993 تصویب شده است. علاوه بر تبادل نظر در مورد ترتیبات موجود، شرکت کنندگان در ورکشاپ مجموعه ای جامع از پیشنهادات در مورد نقش، ترکیب، وضعیت و هم چنین، کارکردهای حقوق بشر ملی تهیه کردند. اصول پاریس 1993 وضعیت و عملکرد نهادهای ملی برای حمایت و ارتقای حقوق بشر موسوم به نهادهای ملی حقوق بشر را تنظیم می کند. ارکان اصلی اصول پاریس کثرت گرائی، استقلال و اثربخشی است. الزامات آن عبارتند از:
1- ماموریت گسترده؛ 2- کارکرد وسیع؛ 3- استقلال از دولت؛ 4- کثرت گرائی؛ 5- اختیارات معین و کافی در تحقیق و جمع آوری ادله و مستندات؛ 6- منابع مالی و بودجه کافی؛ 7- مشارکت بین المللی؛ 8- فعالیت مشترک.
3) اعلامیه مدارس ایمن: تعهد سیاسی بین دولتی برای محافظت از دانش آموزان، معلمان، مدارس و دانشگاه ها در برابر بدترین اثرات درگیری های مسلحانه است. بر مبنای این اعلامیه، هر پسر و دختری بدون ترس از خشونت یا حمله حق تحصیل دارد. هر معلم، استاد و مدیر مدرسه باید بتواند در شرایطی ایمن، مطمئن و با عزت تدریس و تحقیق کند. هر مدرسه باید فضایی محافظت شده برای دانش آموزان باشد تا بتوانند یاد بگیرند و توانائی های خود را حتی در زمان جنگ به کار گیرند. هر دانشگاهی باید مکانی امن برای دانشجویان و دانشگاهیان و پرورش تفکر انتقادی و مستقل و بدون مهار دانش باشد. این اعلامیه در سال 2015 با ابتکار و راهبری کشور نروژ و آرژانتین برای متعهد ساختن دولت های عضو سازمان ملل متحد جهت حفظ آموزش و تامین امنیت آموزشی در زمان درگیری های مسلحانه تدوین یافته است. تاکنون قریب به 116 کشور به این اعلامیه ملحق شده اند. این اعلامیه جامعه ای از ملل مختلف را تشکیل می دهد که به احترام به ماهیت غیرنظامی مدارس و توسعه و به اشتراک گذاشتن نمونه هائی از شیوه های بهینه برای حفاظت از مدارس و دانشگاه ها در جریان درگیری های مسلحانه توجه دارد. این دستورالعمل اقدامات مشخصی که بر مبنای آن نیروهای مسلح و بازیگران مسلح غیردولتی می توانند برای جلوگیری از استفاده نظامی از امکانات آموزشی، کاهش خطر حمله و کاهش تاثیرات حمله و استفاده نظامی در صورت وقوع، اتخاذ کنند ارائه می کند. کشورها هم چنین متعهد به جمع آوری یا تسهیل جمع آوری داده ها در مورد حملات به مراکز آموزشی شده و باید از طریق تحقیق و تعقیب جنایات جنگی مربوط به آموزش و آسیب دیده گان کمک کند. با تایید این اعلامیه، کشورها هم چنین متعهد می شوند که دسترسی به آموزش ایمن را دوباره احیاء کنند و سیستم های آموزشی را توسعه دهند که نسبت به اعمال تبعیض حساسیت نشان داده و احترام بین گروه های اجتماعی یا قومی را ترویج می کنند. اعلامیه مدارس ایمن چارچوبی برای همکاری و تبادل است و کشورهای تاییدکننده آن به طور منظم برای بررسی روند اجرای اعلامیه با یکدیگر تعامل می کنند.