سهند؛ «شهر سالم» زیر سایه زنگ خطر سگ های ولگرد؟

---

 

بازگشایی مدارس در شهر جدید سهند، امسال تنها با صدای زنگ مدرسه و رفت وآمد هزاران دانش آموز همراه نیست؛ در گوشه وکنار برخی خیابان ها و معابر شهر، نگرانی دیگری نیز برای خانواده ها وجود دارد؛ جولان سگ های بلاصاحب. سگ هایی که حضور گله ای آنها در برخی نقاط، به ویژه در ساعات ابتدایی صبح و عصر، می تواند آرامش شهروندان و امنیت کودکان، دانش آموزان، سالمندان و دیگر گروه های آسیب پذیر را تحت تاثیر قرار دهد.

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که بدانیم سهند خود را در مسیر تبدیل شدن به شهری سالم و ایمن تعریف کرده و در شبکه های مرتبط با «شهرهای سالم» و «جوامع ایمن» نیز مطرح شده است. عنوانی که البته صرفا یک نام یا امتیاز تشریفاتی نیست؛ بلکه مفهومی است که بر پیشگیری، کاهش خطرات، ارتقای سلامت عمومی، مشارکت دستگاه ها و مردم و ایجاد محیطی امن برای همه گروه های سنی تاکید دارد. از همین منظر، مسئله سگ های بلاصاحب را نمی توان صرفا یک موضوع خدمات شهری یا حتی یک مسئله زیست محیطی دانست؛ این موضوع به یکی از آزمون های واقعی مدیریت شهری در حوزه سلامت و ایمنی تبدیل شده است.

امروز خانواده ای که فرزند خود را صبح زود راهی مدرسه می کند، بیش از هر چیز انتظار دارد مسیر خانه تا مدرسه برای او امن باشد. کودکی که کیف مدرسه را بر دوش دارد، نباید مجبور باشد در مسیر مدرسه نگران نزدیک شدن یک گله سگ باشد. مادر و پدری که فرزندشان را برای رفتن به کلاس یا بازگشت از مدرسه بدرقه می کنند، حق دارند از محیط پیرامون خانه و مدرسه اطمینان داشته باشند. سالمندی که برای خرید از خانه خارج می شود یا شهروندی که در ساعات پایانی روز در خیابان تردد می کند نیز بخشی از همین معادله امنیت شهری است.

البته در این میان باید یک مرز روشن را حفظ کرد؛ مسئله، دشمنی با حیوانات نیست. سگ های بلاصاحب نیز بخشی از مسئله ای هستند که ریشه های مختلفی دارد؛ از رهاسازی حیوانات خانگی و دسترسی آنها به منابع غذایی گرفته تا نبود مدیریت منسجم جمعیت، زاد و ولد کنترل نشده، غذارسانی بی ضابطه و ضعف در سامان دهی بلندمدت. بنابراین راه حل نیز نمی تواند صرفا برخوردهای مقطعی و جمع آوری های پراکنده باشد.

اتفاقا شهرداری سهند طی سال های اخیر اقداماتی را برای زنده گیری، انتقال و نگهداری سگ های بلاصاحب و کنترل جمعیت آنها دنبال کرده و حتی ایجاد مرکز نگهداری و سامان دهی این حیوانات نیز در دستور کار قرار گرفته است. این اقدامات قابل توجه است، اما پرسش اصلی اینجاست که آیا این اقدامات توانسته اند مسئله را به صورت پایدار کنترل کنند؟ اگر پاسخ مثبت است، چرا همچنان گزارش ها و گلایه های شهروندان از حضور گسترده سگ های بلاصاحب در برخی نقاط شهر ادامه دارد؟

این همان نقطه ای است که «شهر سالم» باید خود را در میدان عمل نشان دهد.

شهر سالم را نمی توان صرفا با پروژه های عمرانی، فضای سبز، ساختمان های جدید یا عناوین بین المللی تعریف کرد. شهر سالم، پیش از هر چیز، شهری است که شهروند در آن احساس امنیت و آرامش کند. اگر کودکی در مسیر مدرسه از نزدیک شدن سگ ها می ترسد، اگر خانواده ای از بازی فرزندش در فضای عمومی نگران است، اگر سالمندی از عبور از یک مسیر مشخص اجتناب می کند یا اگر شهروندان برای تردد در بعضی معابر مجبور به تغییر مسیر هستند، باید پرسید که شاخص های سلامت و ایمنی شهری در زندگی روزمره آنان چگونه سنجیده می شود.

از سوی دیگر، عضویت یا معرفی سهند در شبکه های جهانی شهرهای سالم و جوامع ایمن، نباید به عنوان یک عنوان تزئینی تلقی شود. این عنوان، بیش از آنکه یک مدال باشد، یک تعهد است؛ تعهد به اینکه مدیریت شهری، دستگاه های اجرایی، نهادهای مسئول و حتی شهروندان برای کاهش خطرات و افزایش کیفیت زندگی، برنامه ای مستمر و مبتنی بر داده داشته باشند.

در چنین شرایطی، شاید وقت آن رسیده باشد که موضوع سگ های بلاصاحب در سهند از سطح گلایه های روزمره و انتشار تصاویر در فضای مجازی فراتر برود و به یک برنامه شفاف شهری تبدیل شود. شهروندان حق دارند بدانند در یک سال گذشته چند قلاده سگ زنده گیری شده، چه تعداد عقیم شده، ظرفیت مرکز نگهداری چقدر است، چه تعداد سگ در سطح شهر شناسایی شده اند، نقاط پرخطر کدام مناطق هستند و برای اطراف مدارس، پارک ها و مسیرهای پرتردد چه برنامه ای وجود دارد.

همچنین ضروری است دستگاه های مسئول، آمار دقیقی از موارد سگ گزیدگی و حوادث مرتبط منتشر کنند. بدون داده، نه می توان ابعاد واقعی مسئله را شناخت و نه می توان میزان موفقیت برنامه ها را ارزیابی کرد. «شهر ایمن» شهری نیست که صرفا ادعای ایمنی داشته باشد؛ شهری است که خطر را شناسایی، اندازه گیری، مدیریت و نتیجه اقدامات خود را برای مردم قابل مشاهده کند.

از این منظر، بازگشایی مدارس می تواند به فرصتی برای بازنگری جدی در برنامه مدیریت سگ های بلاصاحب سهند تبدیل شود. مدارس باید در اولویت پایش قرار گیرند و مسیرهای رفت وآمد دانش آموزان شناسایی شود. شهرداری، فرمانداری، دستگاه های بهداشت و درمان، محیط زیست، آموزش و پرورش و سایر نهادهای مرتبط نیز باید با یک تقسیم کار روشن، مسئله را دنبال کنند.

سهند امروز شهری جوان، رو به توسعه و برخوردار از ظرفیت های مهم جمعیتی و شهری است. چنین شهری بیش از هر چیز به مدیریتی نیاز دارد که پیش از وقوع حادثه، خطر را ببیند و برای آن چاره اندیشی کند. انتظار شهروندان نیز غیرمنطقی نیست؛ آنها نمی خواهند صبح ها با نگرانی فرزندانشان را راهی مدرسه کنند و عصرها منتظر بازگشت آنها باشند.

«شهر سالم» بودن، از تابلوها و عناوین آغاز نمی شود؛ از کوچه و خیابان آغاز می شود. از همان مسیری که یک کودک با کوله پشتی مدرسه از خانه بیرون می آید، از پارکی که خانواده ها در آن قدم می زنند و از خیابانی که سالمند شهروند در آن تردد می کند.

امروز سگ های بلاصاحب شاید یکی از جدی ترین آزمون های سهند در سنجش مفهوم «شهر سالم و جامعه ایمن» باشند. پاسخ به این آزمون نیز نه با شعار، بلکه با برنامه، آمار، مسئولیت پذیری و اقدام مستمر داده می شود.

سهند برای آنکه شهر سالم بماند، باید امنیت را از روی کاغذ به کف خیابان بیاورد؛ جایی که شهروندان هر روز زندگی می کنند.

✍️ موسی کاظم زاده | بازار تبریز آنلاین

* نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین

https://bazartabrizonline.ir