۵ مهارت مهم برای کار کردن با رسانه های سنتی و آنلاین

1 آذر 1402 - خواندن 6 دقیقه - 285 بازدید

هر کاربر، برای کار کردن با انواع رسانه (از سنتی تا آنلاین) نیاز به ۵ مهارت دارد که در این مقاله شرح داده می شود.

انجمن ملی آموزش دهندگان سواد رسانه ای، این علم این گونه توصیف می کنند:

«توانایی دسترسی، تجزیه و تحلیل، ارزیابی، ایجاد و عمل با استفاده از همه روش های ارتباطی»

براساس این تعریف هر فرد برای کار کردن با انواع رسانه (از سنتی تا آنلاین) نیاز به ۵ مهارت دارد که در ادامه هر یک را شرح خواهیم داد.

1- دسترسی (Access)

قدم اول برای کار کردن با رسانه دسترسی داشتن به آن است. برای مثال برای دسترسی به رسانه های سنتی باید روزنامه یا مجله بخریم و یا اگر بخواهیم رسانه های آنلاین را دنبال کنیم به اینترنت نیاز داریم. میزان دسترسی به رسانه ها در سراسر جهان می تواند با توجه به قوانین مختلف کشور ها متفاوت باشد. اما امروزه به توجه به رشد بالای رسانه های آنلاین نیاز به دسترسی به اینترنت برای افراد بیشتر شده است تا حدی که در سال ۲۰۱۶ سازمان ملل نیز دسترسی به اینترنت را یکی از حقوق اصلی برای هر انسان اعلام کرد.

2- تجزیه و تحلیل (Analyze)

همه ما می دانیم که رسانه ها سرشار از اطلاعات مختلف هستند و هر رسانه ای با اهداف و دیدگاه های خاصی ساخته شده است. برای همین باید در بین آن ها به دنبال محتوایی باشیم که بالاترین کیفیت را دارد. برای پیدا کردن آن هم باید بتوانیم انواع محتوا را تجزیه و تحلیل کنیم.

رنه هابز محقق سواد رسانه ای، توصیه می کند پیش از انتخاب یک رسانه ابتدا به پنج سوال پاسخ دهید؛

الف- پیامی که می خوانید را چه کسی و با چه هدفی ایجاد کرده است؟

مثلا هدف از تبلیغات شرکت A چیست؟

ب- از چه تکنیک هایی برای جلب و حفظ توجه شما استفاده می کند؟

آیا محتوای رسانه شامل اطلاعاتی است که شما داستان را باور کنید؟

آیا از تیتر های جذاب برای جلب توجه شما استفاده می کند؟

ج- چه ارزش ها، دیدگاه ها و سبک های زندگی را نشان می دهد؟

این پیام حاوی دیدگاه خاصی است؟

د- افراد مختلف چگونه ممکن است این پیام را تفسیر کنند؟

آیا والدین یا پدربزرگ و مادربزرگ یا بهترین دوست شما نیز همین احساس را در مورد این موضوع دارند؟

ه- چه چیز هایی از قلم افتاده یا حذف شده است؟

آیا مقاله از چندین دیدگاه برای توضیح یک موضوع استفاده کرده است؟ یا فقط بیانگر دیدگاه خاصی است؟

جواب به این ۵ سوال می تواند به ما در تجزیه و تحلیل و همچنین ارزیابی کیفیت و اعتبار رسانه کمک کند.

3- ارزیابی کردن (Evaluate)

بعد از تجزیه و تحلیل نوبت ارزیابی رسانه می رسد. از نظر جولی کویر محقق سواد رسانه ای، برای ارزیابی اعتبار یک رسانه باید به چهار نکته کلیدی توجه کرد:

الف- میزان مرتبط بودن (Relevance)

آیا هدف مقاله با محتوا مرتبط است؟

برای مثال اگر در مقاله ای با موضوع « تغییرات آب و هوا و اثرات آن بر قاره ها» بیاییم درباره مزیت برنامه ریزی توضیح دهیم، این نشان دهنده مرتبط نبودن محتوا و هدف مقاله است. همچنین اگر در گوگل درباره پخت قرمه سبزی جست و جو کردید و به جای آن درباره آش رشته محتوا به شما داد، این محتوا مرتبط با هدف نیست.

ب- میزان دقیق بودن (Accuracy)

این یعنی بتوانیم بررسی کنیم که محتوا چقدر مستند است یا منبع چقدر با سند و مدرک موضوع را بیان کرده است؟ محتوا براساس نظر شخصی است یا منابع دیگر هم آن را تایید می کنند؟ ما باید بتوانیم منابع دیگر را هم بررسی کنیم. البته باید در نظر داشت که فقط به این دلیل که چندین رسانه داستان یکسانی را می گویند، به این معنی نیست که آن داستان درست است.

ج- میزان سوگیری رسانه (Bias)

هنگام بررسی رسانه باید دقت کنیم که نویسنده فقط با دیدگاه خاصی به یک موضوع می پردازد یا همه دیدگاه ها را در نظر می گیرد؟ رسانه های مغرضانه می توانند واقعیت را تنها با ارائه شواهدی که از یک عقیده خاص حمایت می کند، پنهان کنند. برای جلوگیری از چنین مشکلی جست و جو و مطالعه منابع با دیدگاه های مختلف می تواند کمک بزرگی به ما کند.

د- قابلیت اطمینان (Reliability)

منظور از قابلیت اطمینان یعنی یک ناشر یا نویسنده بر اساس عملکرد کلی خود چقدر قابل اعتماد است. این کار شاید کمی سخت به نظر بیاید اما با ارزیابی مداوم میزان مرتبط بودن، دقت و سوگیری می توانیم تعیین کنیم که آیا کار یک ناشر در کل قابل اعتماد است یا خیر.

4- ایجاد کردن (Create)

شاید سرگرم کننده ترین مهارت سواد رسانه ای این باشد که خودمان بتوانیم رسانه ایجاد کنیم. اما برای ایجاد رسانه لازم نیست که حتما شرکت خبری داشته باشیم. برای مثال ارسال پست در شبکه های اجتماعی یا نوشتن در یک وبلاگ هم باعث ایجاد رسانه می شود. البته باید در نظر داشته باشیم که ما نسبت به چیزی در شبکه های اجتماعی به اشتراک می گذاریم، مسئولیت داریم.

5- عمل کردن (Act)

منظور از عمل کردن در سواد رسانه این است که بر اساس اطلاعاتی که از رسانه بدست می آوریم، اقدامی را انجام دهیم. برای مثال با جست و جو در اینترنت نامزدی که می خواهیم به آن رای بدهیم را انتخاب کنیم. یا پس از آگاه شدن از اعتیاد به شبکه های اجتماعی مثل اینستاگرام یا توییتر تصمیم بگیریم ساعات استفاده کردن از این شبکه ها را محدود کنیم و با هر رسانه ای خودمان را سرگرم نکنیم.

ممکن است از خودتان بپرسید:

آیا واقعا افراد هر روز برای تمامی رسانه ها از این ۵ مهارت استفاده می کنند؟ جواب واضح است؛ البته که نه. این غیر ممکن است که بتوانیم این مهارت ها را برای تمامی رسانه هایی که در طی روز با آن ها در ارتباط هستیم استفاده کنیم. اما کم کم وقتی از این مهارت در رسانه های مختلف می کنیم، این کار برایمان تبدیل به یک عادت خواهد شد.

رسانهسواد رسانهامیر عباس صادقی یادگیری سازمانیمهارت یادگیری