بررسی مراحل رشد روانی-جنسی شخصیت فرویدی در اشعار فروغ فرخ زاد

کنفرانس بین المللی سوئیس

چکیده

نظریه مراحل رشد روانی جنسی فروید یکی از بنیادی ترین چارچوب ها برای فهم شکل گیری شخصیت انسان است. این مراحل در شعر فروغ فرخ زاد به صورت تجربه ای پویا بازتاب یافته و تمامی افراد آن را در سیر زیست خود تجربه می کنند. در جهان امروز، بحران های روانی و جنسی در سطح فردی و اجتماعی به وفور مشاهده می شود؛ بحران هایی که اضطراب و افسردگی را در جوامع مدرن تشدید کرده و به گسترش خشونت های جنسیتی، بحران های هویتی و فروپاشی روابط عاطفی سالم در بستر فناوری انجامیده اند. نوآوری ادبی فروغ زمینه ای فرهنگی برای بازآفرینی روانی فراهم می سازد، زیرا این بحران ها محدود به ایران یا یک فرهنگ خاص نیستند، بلکه ابعادی جهانی دارند. این پژوهش با رویکرد قیاسی و روش تحلیلی می کوشد نشان دهد تا چه اندازه نشانه های مراحل پنج گانه روانی جنسی فروید در اشعار فروغ قابل شناسایی است. اشعار او بازتاب دهنده تجربه های زیستی و جنسیتی در جامعه اند که به اضطراب و بحران های روانی منجر شده اند. یافته ها نشان می دهد «مرحله آلتی» در اشعار فروغ بیشترین بسامد را دارد؛ زیرا تجربه های او تضادهای بنیادین میل ناهشیار را آشکار می سازد و آن را به صورت بحران هویت جنسی بازنمایی می کند. در مقابل، «عقده ادیپ» و «الکترا» بسامدی اندک دارند، چراکه دغدغه اصلی فروغ مواجهه با جامعه پرتنش بزرگسال است و کمتر به دوره پیش از بلوغ می پردازد. تحلیل اشعار فروغ از منظر فروید نشان می دهد او با تمرکز بر مراحل بلوغ روانی جنسی، شعر را به عرصه ای برای بازاندیشی هویت زنانه، میل و آزادی بدل کرده است.