ارتش های ایدئولوژیک(مکتبی) در برابر ارتش های حرفه ای،کدام پیروز هستند؟

یادداشت تحلیلی روز

👈 ارتش های ایدئولوژیک(مکتبی) در برابر ارتش های حرفه ای،کدام پیروز هستند؟

🔸در جهان امروز، مطالعه نیروهای مسلح فقط محدود به شمار تجهیزات و بودجه نظامی یا فناوری تسلیحاتی نیست. بسیاری از تحلیل گران معتقدند که «انگیزه» و «معنا» و حتی «هویت» در میدان نبرد همان قدر تعیین کننده است که تجهیزات و تکنولوژی. به همین دلیل، مقایسه میان ارتش هایی که بر پایه یک ایدئولوژی یا مکتب بنا شده اند با ارتش هایی که بر اساس مدل حرفه ای و استخدامی عمل می کنند، به موضوعی مهم در پژوهش های امنیتی تبدیل شده است.

🔹نوع اول: نیروی مسلح ایدئولوژیک یا مکتب محور:
در این مدل، سربازان تنها بخشی از یک ساختار نظامی نیستند؛ آنها حاملان یک «طرح کلان معنایی» محسوب می شوند. ارتش ایدئولوژیک معمولا ویژگی های زیر را دارد:

۱- پیوند هویتی میان خدمت نظامی و یک آرمان کلان یا ماموریت تاریخی
۲- حضور عناصر معنوی، جهادی یا فداکارانه در میدان نبرد
۳- تاکید بر روحیه ازخودگذشتگی، شهادت پذیری و رسالت اجتماعی
۴- تصویرسازی از نیروهای مسلح به عنوان بخشی از یک حرکت تمدنی یا اعتقادی

👈در چنین ساختاری، نیروهای مسلح خود را بازیگران یک «داستان بزرگ» می بینند؛ داستانی که فراتر از مرزهای حرفه ای و شغلی است و نوعی احساس وظیفه تاریخی و ایمانی ایجاد می کند. این نگاه، در مطالعات ژورنالیستی معمولا به عنوان «مزیت انگیزشی» تحلیل می شود؛ عنصری که می تواند در شرایط بحرانی، قدرت تاب آوری را تا حد اعلا و فراتر از انتظار افزایش دهد.

🔹نوع دوم: نیروی مسلح حرفه ای–قراردادی:
در سوی دیگر، ارتش هایی قرار دارند که بیشتر بر مبنای مدل حرفه ای غربی(آمریکا )اداره می شوند.
این مدل دارای شخصه های زیر است:

۱- انگیزه ها بیشتر شخصی، شغلی و اقتصادی اند
۲- آموزش بر مهارت حرفه ای و کارکرد تکنیکی متمرکز است
۳- هویت سازمانی لزوما با یک ایدئولوژی کلان پیوند ندارد
۴- چارچوب ماموریت ها عمدتا در قالب منافع ملی و حتی شخصی تعریف می شود

👈تحلیلگران معمولا این نوع ارتش را «فناورانه، دقیق و نظام مند» توصیف می کنند، اما در تحلیل ها اشاره می شود که نبود یک چارچوب فکری آرمانی معنا محور مشترک می تواند گاهی باعث کاهش احساس انسجام یا هدف والاتر در میان نیروها شود.

🔸دو فلسفه متفاوت از «چرا می جنگیم؟»
تفاوت اصلی این دو نوع ارتش، در پاسخ به یک سوال بنیادین پنهان است:
سرباز برای چه چیزی وارد میدان می شود؟

- در مدل ایدئولوژیک و مکتب محور، پاسخ اغلب در قالب رسالت اعتقادی مذهبی، ایمان، آرمان یا یک آینده مطلوب بیان می شود.
- در مدل حرفه ای، پاسخ بیشتر در قالب وظیفه استخدامی، ماموریت رسمی و ساختار شغلی تعریف می شود.

🔸این دو نگاه متفاوت، دو نوع «سوخت معنوی» متفاوت تولید می کنند و اثر آن در رفتار رزمی، تاب آوری، نوع فداکاری و حتی در شیوه روایت سازی رسانه ای کاملا قابل مشاهده می باشد.

🔸نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران،یک نیروی نظامی مکتبی- ایمانی بر پایه اعتقادات مذهبی است.نیرویی که بیشتر از اینکه آموزش صرف نظامی ببیند بر تربیت و آموزش اعتقادی و معنوی توجه دارد.نیروهایی که از همان ابتدا میدانند برای چه آرمانی و در کدام خط فکری می جنگند.این نوع ارتش همواره آماده شهادت طلبی و از خودگذشتگی برای مردم است زیرا نیرویی بر پایه مکتب علوی و حسینی هستند.نیرویی که موتور محرکه ی او هویت و شعار حسینی است،هیچگاه از میدان های سخت پا پس نمی کشد و روحیه جهاد و شهادت در آن موج میزند.این نیروها مرگ را شهادت تعریف می کنند و شهادت مزد نهایی یک عمر مجاهدت آنهاست.
این تفاوت فکری نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران رمز پیروزی ما در مقابل ارتش های دیگر جهان خواهد بود.

🔸«اولئک کتب فی قلوبهم الایمان… وایدهم بروح منه»(مجادله -۲۲)
«آنها کسانی اند که خدا ایمان را در دلشان نوشته و با نیرویی از جانب خود تقویتشان کرده است.»