اعتیاد در نوجوانان؛چرا نسل جدید آسیب پذیرترشده است؟

اعتیادنوجوانان:چرا نوجوانان آسیب پذیرتر شده اند؟

چکیده

این نوشتار به نگاهی فراتر از سطح آسیب های رفتاری،به ریشه های اجتماعی و ساختاری اعتیاد در میان نسل جدید می پردازد.فرض براین است که اعتیاد در نوجوانان،یک انحراف رفتاری نیست،بلکه کنش غریزی روانی به شکاف های عمیق میان«انتظارات رشد»و«واقعیت های موجود»است.با بررسی تاثیرات متقابل ناامنی های اقتصادی،فرسایش ارزش های اجتماعی،فریبندگی دنیای مجازی و تغییر در ساختار روابط انسانی،این متن تلاش میکند نشان دهد که چگونه«فشار زیست»میتواند نوجوان را به سوی پناهگاه های کاذب سوق دهد.درنهایت،بابهره گیری از مفاهیم روان شناختی،برضرورت بازسازی«ساختارهای معنایی»برای نجات این نسل تاکید می شود.

واژگان کلیدی:اعتیاد،،نوجوانان،ارزش های اجتماعی،آسیب های رفتاری.

مقدمه

امروز،نوجوان ما در محیطی رشد میکند که در آن،امنیت روانی او به نوسانات بیرونی گره خورده است.او تنها با چالش های بیولوژیک سن خود،بلکه با لایه هایی از بی ثباتی ساختاری روبه روست که پیش از نسل های گذشته،کمتر با چنین شدت و استمرار همزمانی مواجه بودند.دراین میان،اعتیاد نه به عنوان یک عادتبلکه به عنوان یک معلول و یک واکنش اضطرابی در برابر واقعیتهای خاکستری،خودنمایی میکند.

1-آینده یک «بدهی» است

خانواده،نخستین واحد پیوند اجتماعی و منبع امنیت است،هرگونه اختلال در بنیان های اقتصادی آن،بلافاصله به لایه های روانی اعضای خانواده سرایت میکند.ما با جامعه ای روبه روهستیم که در آن«پیش بینی پذیری زندگی و آینده»به شدت کاهش یافته است.وقتی والدین تحت فشار معیشتی و نگرانی از فردای خود،آرامش را از دست میدهند این اضطراب اقتصادی به صورت ناخوداگاه به فرزندان منتقل خواهد شد.

2-سقوط ارزش،فرار از مشکلات

جامعه،به مانند یک کالبد واحد،وقتی دچار فرسایش ارزش های اخلاقی و اجتماعی میشود،اولین قربانی آن معنا و ارزش زندگیست.نوجوانی که در جامعه ای رشد می کند که در آن تعریف موفقیت از خیر و عدالت فاصله گرفته و بر اساس نمایش و اقتدار بازتعریف شده،دچار یک بحران وجودی میشود.نوجوان اینجاست که فکر میکند در یک بازی نابرابر قرارگرفته است.این احساس حقارت اجتماعی،زمینه ساز رفتارهایی است که هدفشان تنها یک چیز است: فراراز مواجهه با خود و جهان اطراف

3- فضای مجازی:رقابت های بی انتها اما تصنعی

اگر اقتصاد،بدنه و ارزش و روح جامعه هستند،فضای مجازی پوسته ی جدید از جامعه است. دراین فضا،نوجوان مدام با نسخه هایی از زندگی دیگران روبه رو میشود که تنها بهترین لحظات آنهاست،لحظاتی که با واقعیت معیشتی و اجتماعی جامعه تفاوت فاحشی دارد.این تضاد میان واقعیت و نمایش،منجر به تولید گسترده ی حس کمبود،حسادت و در نهایت،انزوا میشود.

4-دوستی ها و فشار هم سالان،به دنبال پذیرش

در این دوران حساس،دوستان،جایگزین خانواده در تعریف هویت میشوند.دوست برای نوجوان تنها یک همراه نیست بلکه آیینه ای است که او خود را در آن میبیند.اما در جامعه ای که دچار افول کیفیت روابط میان فردیست،این پیوندها نیز ممکن است از سلامت خود دور شوند.فشار دوستان لزوما به معنای اجبار نیست،بلکه اغلب در قالب عادی سازی آسیب،ظاهر میشود.وقتی در یک حلقه،رفتارهای پرخطر به عنوان نمادجسارت یا تنها راه لذت معرفی شود،نوجوان برای حفظ جایگاه خود در گروه،از مرزهای ایمنی عبور میکند.درواقع،او برای پذیرفته شدن توسط دوستان،حاضر است خود واقعیش را فدا کند.

5-تحلیل روانشناختی:نظریه ی خود-درمانی«Self-Medication Hypothesis»

طبق این دیدگاه بسیاری از افراد به ویژه در سنین آسیب پذیر ازمواد یا رفتارهای اعتیادآور برای مدیریت دردهای روانی استفاده میکنند.ازاین منظر،اعتیاد در نوجوان،یک انتخاب لذت جو نیست بلکه یک استراتژی بقای غلط است.نوجوان برای تحمل اضطراب ناشی از وضعیت اقتصادی،تنهایی ناشی از فضای مجازی یا احساس بی معنایی ناشی از افول جامعه؛از ابزارهای اعتیادآور استفاده میکند.او میخواهد با استفاده از این مواد،سطح درد روانی خود را پایین بیاورد و به یک تعادل کاذب برسد.

نتیجه گیری:

امید به بازگشت

درپایان باید اذعان داشت که اعتیاد در نسل جدید،فریاد خفه ی یک بحران جمعی است.ما نمیتوانیم با نگاهی اخلاق گرایانه و سطحی،تنها نوجوان را ملامت کنیم،درحالی که زیرساخت های روانی و اجتماعی جامعه،حامل فشارهای بی امان است.اگر بدنبال جلوگیری این لغزش ها هستیم،راهکار در شعارهای کلیشهای نیست،بلکه دربازسازی امید است.ما نیازمند ساختن فضایی هستیم که در آن،تلاش معنا داشته باشد،نتیحه داشته باشد و ثمربخش باشد.نجات این نسل در گروی ساختن دنیایی قابل زیستن و آینده ای قابل پیش بینی است،در غیراین صورت پناهگاه های کاذب در جای جای این جامعه وجود دارد و دسترسی به آنها از آینده ای که مشخص نیست بسیار ساده تر و ارزان تر است.

منابع

Khantzian, E. J. (1985). The self-medication hypothesis of addictive disorders: Focus on heroin and cocaine dependence. American Journal of Psychiatry.

Steinberg, L. (2008). A social neuroscience perspective on adolescent risk-taking. Developmental Review.

Twenge, J. M. (2017). iGen: Why Today's Super-Connected Kids Are Growing Up Less Happy. Atria Books.

Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development. Harvard University Press.