تاثیر بنزین و بنزن موجود در آن بر سلامت انسان

بنزین به عنوان مخلوطی پیچیده از هیدروکربن ها، به ویژه به دلیل حضور بنزن (C6H6) که ترکیبی شناخته شده به عنوان سرطان زای گروه ۱ توسط آژانس بین المللی تحقیقات سرطان (IARC) است و مایعی بی رنگ، خوشبو و فرار که با شعله زردرنگ همراه با دود می سوزد و تاثیرات عمیق و گسترده ای بر سلامت انسان می گذارد؛ مواجهه کوتاه مدت با بخار بنزین از طریق استنشاق می تواند باعث تحریک چشم ها و مجاری تنفسی، سرگیجه، سردرد، تهوع و افسردگی سیستم عصبی مرکزی شود، در حالی که تماس مزمن و طولانی مدت حتی با سطوح پایین بنزن (به عنوان مثال در هوای آلوده کلان شهرها یا جایگاه های سوخت) با اختلالات جدی خونی نظیر کم خونی آپلاستیک، کاهش تولید گلبول های سفید و قرمز و افزایش خطر ابتلا به لوسمی حاد میلوئیدی (AML) و سایر سرطان های خونی ارتباط مستقیم دارد. بنزن پس از جذب (از طریق تنفس، جلد یا بلع تصادفی) در کبد متابولیزه شده و متابولیت های فعال آن (مانند اپوکسیدها) به DNA آسیب رسانده و باعث جهش زایی و آپوپتوز در سلول های مغز استخوان می شوند. همچنین بنزین حاوی ترکیبات سمی دیگر مانند تولوئن، زایلن و اتیل بنزن است که هر یک به نوبه خود می توانند باعث اختلالات عصبی-رفتاری، آسیب به کبد و کلیه و اختلال در سیستم غدد درون ریز شوند. بنزن، در منابع آب سطحی و زیرزمینی و خاک نفوذ می کند و از طریق گیاهان، آب و سایر مواد غذایی (آشامیدن یا خوردن) برای انسان مسمومیت ایجاد می کند. میزان بنزن موجود در بنزین بسیار اندک است اما همین مقدار اندک هم کار خودش را می کند. گروه های حساس شامل کودکان، زنان باردار (به دلیل خطر نقص مادرزادی و اثرات تراتوژنیک)، کارگران پمپ بنزین، رانندگان تاکسی و ساکنین مناطق پرترافیک در معرض بیشترین خطر هستند. به طور کلی، این ماده با تنفس یا خوردن یا از تماس مستقیم با پوست می تواند به بدن ما آسیب برساند. از این رو، کاهش مواجهه از طریق استفاده از ماسک های کربن فعال، بهبود تهویه در جایگاه های سوخت، استفاده از بنزین بدون سرب با میزان بنزن پایین تر (طبق استانداردهای جهانی نظیر یورو ۵ و ۶)، و پایش منظم سطح بنزن در هوای محیطی از اقدامات ضروری برای کاهش بار سلامتی ناشی از این آلاینده رایج شهری محسوب می شود.