دلایل استقبال گسترده از شبکه های اجتماعی در مقایسه با رسانه های سنتی
دلایل استقبال گسترده از شبکه های اجتماعی در مقایسه با رسانه های سنتی را اگر در یک خط سیر تحلیلی و بدون بند بررسی کنیم، می توان دید که این استقبال نه یک تغییر سلیقه ساده، بلکه نتیجه دگرگونی عمیق در منطق ارتباطی، ساختار دسترسی و الگوی مشارکت اجتماعی است؛ شبکه های اجتماعی با سرعت، دسترسی آسان و مشارکت پذیری گسترده، همان نیازهایی را پاسخ می دهند که رسانه های سنتی به دلیل ساختار یک سویه و کند خود قادر به تامین آن نیستند.
رسانه های سنتی بر پایه مدل ارتباطی عمودی و کنترل شده عمل می کنند؛ پیام از سوی نهادهای حرفه ای انتخاب، تولید و منتشر می شود و مخاطب در جایگاه دریافت کننده منفعل قرار می گیرد، در حالی که شبکه های اجتماعی این ساختار را واژگون کرده اند و هر کاربر را به یک گره فعال در شبکه تبدیل می کنند. کاربر یا در اینجا یک گره که هم تولیدکننده است ، هم توزیع کننده و هم مفسر. سرعت نخستین عامل این استقبال است ؛ شبکه های اجتماعی پیام را در لحظه تولید و در همان لحظه منتشر می کنند و این سرعت نه تنها نیاز مخاطب به اطلاع رسانی فوری را برآورده می کند، بلکه نوعی احساس حضور در «اکنون جمعی» ایجاد می کند.
احساسی که رسانه های سنتی به دلیل چرخه های زمانی طولانی، امکان بازتولید آن را ندارند. دسترسی راحت عامل دوم است ؛ شبکه های اجتماعی محدودیت مکانی، زمانی و فنی رسانه های سنتی را از میان برداشته اند و هر فرد با یک گوشی هوشمند می تواند به جریان بی پایان اطلاعات، روایت ها و تجربه ها متصل شود؛ این دسترسی آسان، رسانه را از یک نهاد رسمی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل کرده است. مشارکت پذیری عامل سوم و شاید مهم ترین دلیل استقبال گسترده است؛ شبکه های اجتماعی مخاطب را از یک دریافت کننده منفعل به یک کنشگر فعال تبدیل می کنند؛ او می تواند نظر بدهد، بازنشر کند، روایت شخصی بسازد، در شکل گیری ترندها نقش داشته باشد و حتی در تولید افکار عمومی مشارکت کند؛ این سطح از مشارکت در رسانه های سنتی تقریبا ناممکن است، زیرا ساختار آن ها بر کنترل، سلسله مراتب و یک سویه بودن استوار است.
شبکه های اجتماعی با فراهم کردن امکان دیده شدن برای همه، نوعی دموکراتیزه کردن تولید محتوا را رقم زده اند.هر فرد می تواند بدون نیاز به مجوز، سردبیر یا نهاد رسمی، روایت خود را منتشر کند و این آزادی بیان گسترده، جذابیتی ایجاد کرده که رسانه های سنتی قادر به رقابت با آن نیستند. از سوی دیگر، الگوریتم ها در شبکه های اجتماعی نقش دروازه بانان جدید را بازی می کنند و پیام هایی را برجسته می کنند که بیشترین درگیری احساسی و توجه را ایجاد کنند. این سازوکار باعث می شود مخاطب احساس کند در مرکز جریان اطلاعات قرار دارد، نه در حاشیه آن. در مقابل، رسانه های سنتی به دلیل ساختار کند، محدودیت های پخش، سیاست های سازمانی و نبود امکان تعامل، نمی توانند این حس مشارکت و حضور را ایجاد کنند.
استقبال گسترده از شبکه های اجتماعی نتیجه ترکیب سه عامل کلیدی است: سرعتی که نیاز به اطلاع رسانی فوری را پاسخ می دهد، دسترسی آسانی که رسانه را به بخشی از زندگی روزمره تبدیل می کند، و مشارکت پذیری ای که مخاطب را از مصرف کننده به کنشگر تبدیل می کند؛ این سه عامل، شبکه های اجتماعی را به رسانه غالب عصر جدید تبدیل کرده اند و نشان می دهند که تغییر از رسانه های سنتی به شبکه های اجتماعی نه یک انتخاب ساده، بلکه یک تحول ساختاری در شیوه ارتباط انسان با جهان است.