خاک شهر باید نفس بکشد...

هم زمان با برگزاری دوازدهمین دورهمی کنشگران محیط زیست کارزار با عنوان «پروژه های سنگفرش سازی علیه درختان» و در آستانه این نشست که با هدف بررسی پیامدهای عملیات عمرانی بر درختان و فضای سبز شهر برگزار شد، در گفت وگوی آزاد گروه ترانه تهران بحثی گسترده میان کنشگران، متخصصان و علاقه مندان به محیط زیست شکل گرفت.محور این گفت وگو، روند رو به گسترش سنگفرش و مصالحی سازی شهر، حذف سطوح خاکی، مسدودکردن بستر درختان و کاهش فضای سبز در تهران و دیگر شهرهای کشور بود؛ روندی که نمونه های آن را در سنگفرش جوی های خیابان ولیعصر و شریعتی، سیمانی شدن بخش هایی از میدان تجریش، تغییرات ایجادشده در برخی پیاده راه ها و بوستان ها و موارد مشابه در شهرهای دیگر می توان مشاهده کرد.
آنچه در ادامه می آید، جمع بندی بخشی از دیدگاه ها، دغدغه ها و پیشنهادهایی است که در این گفت وگوی جمعی مطرح شد؛ گفت وگویی که هدف آن نه مخالفت با توسعه شهری، بلکه تاکید بر توسعه ای است که با حفظ درختان، خاک، منابع آب و حق شهروندان برای برخورداری از شهری سالم و زیست پذیر همراه باشد.
اگر از یک شهروند بپرسیم مهم ترین سرمایه یک شهر چیست، شاید پاسخ هایی مانند خیابان ها، ساختمان ها، پل ها یا مراکز تجاری را بشنویم. اما حقیقت این است که هیچ شهری بدون آب، خاک، درخت و فضای سبز، شهری پایدار و قابل زندگی نخواهد بود. درختان تنها عناصر تزئینی شهر نیستند؛ آنها بخشی از زیرساخت حیاتی شهر به شمار می آیند. هوای پاک، کاهش دمای محیط، جذب گردوغبار، کاهش آلودگی صوتی، افزایش نفوذ آب به زمین، حفظ تنوع زیستی و حتی آرامش روانی شهروندان، همگی تا حد زیادی به حضور درختان و خاک زنده وابسته اند.
با این حال، در سال های اخیر روندی نگران کننده در تهران و بسیاری از شهرهای کشور در حال گسترش است؛ روندی که شاید در ظاهر با عنوان «ساماندهی»، «زیباسازی» یا «بهسازی معابر» شناخته شود، اما در عمل به حذف تدریجی بسترهای طبیعی شهر می انجامد. سنگفرش کردن جوی های درختان، بستن فضای اطراف تنه درختان با بتن یا سنگ، حذف فضای سبز میدان ها، رفیوژها، بلوارها و بزرگراه ها و جایگزین کردن آنها با آسفالت، بتن یا سنگ، همگی مصادیق افزایش سطوح سخت و نفوذناپذیر در شهر هستند؛ روندی که آثار آن تنها امروز دیده نمی شود، بلکه آینده شهر را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد.
خاک، موجودی زنده است. برخلاف تصور رایج، خاک تنها بستری برای نگهداری ریشه درختان نیست. میلیون ها موجود زنده در آن زندگی می کنند، هوا و آب در آن جریان دارد و چرخه حیات گیاهان به آن وابسته است. هنگامی که این بستر با مصالح سخت پوشانده می شود، تبادل هوا مختل می شود، آب باران دیگر به آسانی به ریشه ها نمی رسد و توان طبیعی خاک برای تغذیه گیاهان کاهش می یابد. نتیجه این فرایند، تنش تدریجی درختان، کاهش رشد، افزایش آسیب پذیری در برابر آفات و در نهایت خشک شدن آنهاست. ادامه یادداشت در لینک زیر:

https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1115110