افسردگی طولانی مدت چه اثراتی روی کارکرد بخش های مختلف مغز و سیناپس های مغزی می گذارد؟

افسردگی طولانی مدت، اثرات زیادی روی شبکه های مختلف مغز، ارتباط بین نورون ها و حتی ساخار برخی نواحی مغزی می گذارد: 

1. هیپوکامپ (مرکز حافظه و یادگیری): هیپوکامپ یکی از حساس ترین نواحی مغز به افسردگی است. 

اثرات احتمالی: 

- کاهش توانایی تشکیل خاطرات جدید 

- دشواری در تمرکز و یادگیری

- در برخی افراد کاهش حجم هیپوکامپ 

دلیل اصلی: 

- افزایش طولانی مدت هورمون کورتیزول

- کاهش تولید نورون های جدید مربوط به مسیر حافظه 

- کاهش فاکتورهای رشد عصبی مانند BDNF

2. قشر Prefrontal: این بخش مسئول تصمیم گیری، برنامه ریزی، کنترل احساسات و تمرکز است. 

در افسردگی مزمن: 

- فعالیت آن کاهش می یابد. 

- ارتباط آن با سایر نواحی مغزی ضعیف تر می شود.

- فرد احساس کند شدن ذهن می کند. 

که در طولانی مدت باعث: کاهش تمرکز و انگیزه، کندی تفکر و دشواری در تصمیم گیری (مانند فرد مصرف کننده مواد مخدر) می شود. 

3. آمیگدالا: آمیگدالا مرکز پردازش هیجان، به ویژه ترس و تهدید است. 

در بسیاری از افراد مبتلا به افسردگی: 

- فعالیت این هسته مغزی افزایش می یابد.

- پاسخ به احساسات منفی تشدید می شود. 

خاطرات و افکار منفی پررنگ تر می شود. 

4. مدار پاداش مغزی: شبکه هایی مانند هسته آکومبنس و مسیرهای دوپامینی مختل می شوند. در نتیجه اثراتی مانند: کاهش لذت و انگیزه و انرژی و از دست دادن علاقه به فعالیت های لذت بخش دارد. 

5. اثر بر سیناپس ها: افسردگی بیشتر از آنکه باعث مرگ سلول های مغزی شود، ارتباط بین نورونی را مختل می کند. 

تغییرات شامل: 

- کاهش تعداد خارهای دندریتی (Dendritic spine) 

- کاهش تعداد سیناپس های فعال 

- کاهش قدرت انتقال پیام بین نورونی

- کاهش انعطاف پذیری سیناپسی 

می شوند. 

درواقع نورون ها هنوز حضور دارند اما شبکه ارتباطی بین آنها ضعیف تر و ناکارآمد تر می شود. 

6. اثر بر نوروترانسمیترها: افسردگی باعث تغییر فعالیت نوروترانسمیتر های زیر می گردد: 

سروتونین: تنظیم خلق و خو، خواب و اضطراب 

دوپامین: انگیزه، پاداش، لذت 

نورآدرنالین: هوشیاری و انرژی

گلوتامات: انتقال دهنده تحریکی

GABA: مهارکننده مغزی که کاهش فعالیت آن منجر به افزایش اضطراب و تحریک پذیری می شود. 

7. التهاب مغزی: در برخی افراد، افسردگی با افزایش التهاب خفیف و مزمن همراه است. 

برخی مواد (مانند سیتوکین ها) می توانند: 

- عملکرد سیناپس ها را مختل کنند.

- تولید BDNF را کم کنند. 

- بر انتقال دهنده های عصبی اثر گذارند. 

آیا این تغییرات برگشت پذیر است؟ بله، خوشبختانه مغز انعطاف پذیری بالایی دارد. (Neuroplasticity) 

مطالعات نشان داده اند که موارد زیر می توانند تغییرات ذکر شده را تا حدی معکوس کنند: 

- داروهای ضد افسردگی

- روان درمانی، به ویژه درمان شناختی - رفتاری

- ورزش هوازی منظم 

- خواب کافی و منظم 

- کاهش استرس مزمن