معماری حکمرانی پیش دستانه: بازآرایی زیرساخت های عمومی دیجیتال با هدف سیاست گذاری هوشمند

حکمرانی سنتی، در ذات خود واکنشی است. بوروکراسی صبر می کند تا بحران رخ دهد، ناهنجاری خود را نشان دهد یا مطالبه ای به اعتراض تبدیل شود و آن گاه ابزار های مداخله را روشن می کند. این توالی زمانی رویداد، سپس واکنش، سال هاست که کار می کند، اما هزینه اش را هم دارد: خط مشی همیشه از مسئله عقب می ماند.

حکمرانی پیش دستانه می خواهد این ترتیب را وارونه کند. ایده اش ساده اما پرهزینه است: به جای پاسخ به رویداد، رویداد را پیش از وقوع شکل دادن. با مدل های پیش بینانه و تحلیل سناریو می شود نشانه های بحران را پیش از آن که بحران شود دید و مداخله را از انتهای زنجیره به ابتدای آن منتقل کرد. اما این ایده به تنهایی در حد یک شعار می ماند، مگر آن که زیرساختی وجود داشته باشد که داده را به شناخت سیاستی تبدیل کند.

اینجاست که زیرساخت عمومی دیجیتال (DPI) وارد می شود؛ نه به عنوان یک پروژه فناوری، بلکه به عنوان سیستم عصبی دولت. هویت دیجیتال، سامانه های پرداخت و ثبت های پایه، سه لایه اصلی این زیرساخت، جریان داده ها را از جزیره های پراکنده به یک شبکه یکپارچه می کشانند. تا وقتی هر دستگاه، داده ی خود را در سیلوی خود نگه می دارد، هیچ الگوریتمی نمی تواند تصویری از کل جامعه بسازد. پیش بینی بدون داده های هم کنش پذیر، حدس زدن با چشم بسته است.

با وجود این زیرساخت، چرخه سیاست گذاری هم بازمهندسی می شود. پیش تر، اثر یک سیاست پس از اجرا سنجیده می شد؛ حالا می شود پیش از تصمیم، پاسخ سیستم را در محیط شبیه سازی شده دید. سیاست گذار به جای آن که نسخه ای را روی جامعه بنویسد و منتظر عوارض بماند، گزینه ها را در مدل ها می آزماید و خطا را در فضای مجازی مرتکب می شود، نه در زندگی واقعی شهروندان.

اما این مسیر فقط فنی نیست. بدهی فنی انباشته شده، سامانه های کهنه و داده هایی که سال ها بی نظارت ذخیره شده اند، هزینه های پنهان این گذارند. و مهم تر از همه: الگوریتمی که بدون نظارت انسانی تصمیم می گیرد، سوگیری های داده های تاریخی را به جای اصلاح، بازتولید می کند. مسئولیت پذیری در چنین معماری ای نباید به بعد موکول شود؛ باید از ابتدا در طراحی آن تعبیه شده باشد.

دولت آینده، اگر بخواهد هوشمند باشد، باید این زیرساخت را جدی بگیرد. اما نه به عنوان ابزار، بلکه به عنوان بخشی از ساختار قدرت و مشروعیت خود. DPI وسیله است؛ هدف، دولتی است که نیاز فردا را پیش از آن که به بحران تبدیل شود می بیند و برای آن آماده است. این، همان گذار از انفعال تاریخی به پیش دستی آگاهانه است.