نگاهی به کارکرد پایگاه خبری در میان مقوله های رویداد، قدرت و جامعه

7 شهریور 1405 - خواندن 3 دقیقه - 46 بازدید




پایگاه خبری هرچه فعال تر به کار خبر رسانی بپردازد ، نقش میانجی گری اش از سطح روایت گری ساده عبور می کند و به سطح «ساختن میدان عمومی» می رسد؛ یعنی جایی که رویداد دیگر فقط یک اتفاق نیست، بلکه ماده خامی است که رسانه آن را به کنش اجتماعی، مطالبه سیاسی و حساسیت عمومی تبدیل می کند. در این وضعیت، رسانه نه فقط رابط میان جامعه و قدرت است، بلکه تعیین کننده کیفیت این رابطه که : چقدر شفاف باشد، چقدر یک طرفه باشد، چقدر امکان عبور پرسش و نقد از آن وجود داشته باشد. رویداد یا خبر در لحظه ای که وارد پایگاه خبری می شود، از حالت واقعیت خام به «واقعیت قابل قضاوت» تبدیل می شود؛ رسانه با انتخاب زاویه دید، با شدت تیتر، با نحوه قاب بندی، تصمیم می گیرد جامعه چه چیزی را ببیند، چه چیزی را نبیند، و چه چیزی را مهم تلقی کند. این تصمیم، تصمیمی تکنیکی نیست بلکه تصمیمی سیاسی و اجتماعی است که مسیر فهم جمعی را شکل می دهد. قدرت نیز در برابر پایگاه خبری، از ساختاری پنهان به ساختاری قابل مشاهده تبدیل می شود. رسانه با برجسته سازی تضادها، با نشان دادن شکاف ها، با طرح پرسش های سخت، قدرت را از منطقه امن به منطقه پاسخ گویی می کشاند. هرچه رسانه مستقل تر باشد، این فشار بیشتر می شود؛ هرچه وابسته تر باشد، این فشار به سمت پنهان سازی و توجیه منحرف می شود. 

پایگاه خبری در نقش میانجی، تعیین می کند قدرت چگونه دیده شود : به مثابه ساختاری پاسخ گو یا ساختاری مصون از نقد. این انتخاب، انتخابی سرنوشت ساز برای کیفیت حکمرانی است. جامعه نیز در این میان ، از مصرف کننده منفعل خبر به کنشگر فعال تبدیل می شود. رسانه با نحوه روایت، جامعه را به سمت مطالبه گری، اعتراض، همراهی یا بی تفاوتی سوق می دهد. پایگاه خبری هرچه بیشتر میانجی گری کند، بیشتر در موقعیت ساختن «افق واکنش اجتماعی» قرار می گیرد؛ یعنی تعیین می کند جامعه چگونه باید به رویداد واکنش نشان دهد. این قدرت، قدرتی نرم اما تعیین کننده است؛ قدرتی که می تواند جامعه را حساس تر، آگاه تر و مطالبه گرتر کند یا برعکس، جامعه را آرام، بی تفاوت و منفعل نگه دارد. 

 پایگاه خبری در نقش نهاد میانجی، میدان برخورد سه نیروست: 

1-واقعیت که می خواهد دیده شود

2- قدرت که می خواهد کنترل کند

3-افکار عمومی در جامعه ای که می خواهد بفهمد. رسانه در این میان، نه داور است و نه بازیگر صرف؛ بلکه سازنده قواعد بازی است. هر تیتر، هر حذف، هر برجسته سازی، بخشی از معماری رابطه میان رویداد، قدرت و جامعه است. رسانه اگر نقش میانجی را درست انجام دهد، رویداد را از سطح هیاهو به سطح معنا می برد، قدرت را از سطح اقتدار به سطح پاسخ گویی، و جامعه را از سطح مصرف خبر به سطح کنشگری. این میانجی گری هرچه عمیق تر شود، پایگاه خبری از سطح «رسانه» به سطح «نهاد اجتماعی» ارتقا می یابد. نهادی که نه فقط رویداد را روایت می کند، بلکه مسیر حرکت جامعه را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.