طراحی محیط فیزیکی کلاس درس مبتنی بر نظریه هوش های چندگانه برای دانش آموزان دبستان

با توجه به تنوع در سبک های یادگیری دانش آموزان، محیط های آموزشی سنتی که عمدتا بر هوش منطقی-ریاضی و زبانی تمرکز دارند، پاسخگوی نیازهای تمام کودکان نیستند. نظریه هوش های چندگانه گاردنر پیشنهاد می کند که هوش انسان چندگانه و متنوع است. هدف از پژوهش حاضر، ارائه الگویی برای طراحی محیط فیزیکی کلاس درس است که بتواند با تحریک انواع هوش ها (از جمله بصری-فضایی، جنبشی-حرکتی، موسیقیایی و میان فردی) امکان یادگیری موثر را فراهم کند. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و نتایج آن نشان می دهد که سازماندهی محیط کلاس به صورت «ایستگاه های یادگیری» (Learning Stations) می تواند با توجه به ویژگی های محیطی، سطح تعامل و یادگیری دانش آموزان را به طور معناداری افزایش دهد

محیط فیزیکی کلاس درس، فراتر از یک فضای بسته محسوب می شود. در مقطع دبستان که دوران طلایی رشد مغزی و شکل گیری نگرش به یادگیری است، چیدمان میز و صندلی، رنگ آمیزی، نورپردازی و دسترسی به ابزارها، می تواند یا مانع یادگیری باشد یا محرک آن.

نظریه هوش های چندگانه تاکید دارد که هر کودک مسیر یادگیری منحصر به فرد خود را دارد. بنابراین، کلاس درس نباید فضایی یکپارچه و صلب باشد، بلکه باید محیطی پویا (Dynamic) داشته باشد که در آن:

دانش آموز بصری-فضایی با استفاده از نقشه ها و نمودارها تحریک شود.
دانش آموز جنبشی-حرکتی با وجود فضاهای آزاد برای فعالیت فیزیکی، دچار خستگی نشود.
دانش آموز موسیقیایی با استفاده از ریتم و صداهای محیطی در یادگیری مشارکت کند. 

هوش زبانی: نیاز به گوشه های مطالعه آرام و کتابخانه کوچک.
هوش منطقی-ریاضی: نیاز به ابزارهای دست ورزی، بلوک های ساختنی و فضایی برای حل مسئله.
هوش بین فردی: نیاز به فضاهای گروهی و میزهای گرد برای کار تیمی.
هوش درون فردی: نیاز به گوشه های دنج (Nooks) برای خودارزیابی و تفکر مستقل.

 طراحی محیط کلاس درس بر اساس هوش های چندگانه، از یک رویکرد آموزشی ساده به یک رویکرد “یادگیرنده-محور” تغییر جهت می دهد. پیاده سازی این مدل در مدارس ابتدایی می تواند شکاف میان توانمندی های فردی دانش آموز و محیط آموزشی را پر کرده و از افت تحصیلی ناشی از عدم انطباق سبک یادگیری با محیط جلوگیری کند.