۳۱ اکتبر ۲۰۲۶؛ روز جهانی شهرها؛ فرصتی برای تاکید بر ضرورت بازآفرینی شهری و تامین مسکن مناسب برای همه

روز جهانی شهرها (World Cities Day) که همه ساله در روز 31 اکتبر گرامی داشته می شود، در سال 2013 از سوی سازمان ملل متحد نام گذاری شده است تا همکاری های بین المللی را برای پرداختن به فرصت ها و چالش های شهرنشینی روز افزون ارتقا دهد و به توسعه پایدار شهری در سراسر جهان کمک کند. از زمان آغاز تا کنون، این رویداد به عنوان یک سکوی جهانی برجسته برای گفتگو، تبادل دانش و مشارکت بین دولت ها، مقامات محلی، سازمان های بین المللی، دانشگاه ها، بخش خصوصی و جامعه مدنی عمل کرده است. هر چند شهر تهران نیز از سال 2014 و به عنوان یکی از شهرهای پیشتاز در دیپلماسی شهری، با طراحی و برگزاری "جایزه جهانی خشت طلایی تهران"، به این پویش پیوسته و مراسم روز جهانی شهرها را برگزار نموده است؛ ولی این پویش در کشور ما همچنان ناشناخته مانده و نتوانسته است در روندهای معیوب و ناکارآمد مدیریت شهری فعلی؛ تاثیرگذار باشد.

از سوی دیگر، امروزه حدود 3.4 میلیارد نفر از ساکنان کره زمین، دسترسی به مسکن مناسب، امنیت مالکیت و تصدی گری، خدمات پایه یا شرایط زندگی مقرون به صرفه محروم اند. در عین حال، شهرها به طور فزاینده ای با چالش هایی نظیر محله های فرسوده، زمین های شهری کم یا بدون استفاده، خطرات مرتبط با تغییرات اقلیم، و افزایش نابرابری های اجتماعی روبرو هستند. بازآفرینی شهری، فرصتی مناسب برای رسیدگی و مدیریت این چالش های به هم پیوسته از طریق بهبود مناطق شهری موجود، بدون نگرانی از محرومیت، جدایی گزینی و عقب ماندن شهروندان از فرصت ها و فرآیند توسعه شهری، فراهم می کند.

به همین علت، امسال مراسم گرامیداشت جهانی روز جهانی شهرها با شعار "بازآفرینی شهری: مسکن مناسب برای همه" به طور مشترک توسط وزارت مسکن و توسعه شهری-روستایی جمهوری خلق چین، دولت مردمی استان فوجیان، و برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد (UN HABITAT) سازماندهی شده و به میزبانی دولت مردمی شهرداری فوژو چین در حال برگزاری است.

این رویداد به موضوع نقش "بازآفرینی شهری" به عنوان یک مسیر تحول آفرین، در تحقق توسعه شهری فراگیر، تاب آور، پایدار و مردم محور و راهبردها و راهکارهای تامین مسکن مناسب برای همه شهروندان و ساکنان شهرها، می پردازد.

"باز آفرینی و نوسازی شهری" به عنوان یک فرآیند جامع، محدوده محور و چندعاملی تعریف می شود که شرایط کالبدی، زیست محیطی و اجتماعی- اقتصادی یک شهر یا منطقه شهری را بهبود می بخشد و مزایای ایجاد شده را به بافت شهری گسترده تر پیوند می دهد. در این فرآیند، تمرکز اصلی بر دارایی های کلیدی شهری مانند زمین، جامعه (شهروندان، نهادهای مدنی و بخش خصوصی) و محیط زیست است.

باز آفرینی و نوسازی شهری برای مسکن مناسب، با استفاده از سیاست های فراگیر کاربری زمین، چارچوب های نظارتی و ابزارهای برنامه ریزی، به چالش نابرابری های فضایی می پردازد. این ابزارها در کنار هم محله ای ها و همشهری های متنوع، توسعه اجتماعی- اقتصادی را ترویج می کند و مزایای تحول آفرین را برای جوامع محلی تضمین می کند.

روند منطقه ای نشان دهنده تغییر فزاینده به سمت رویکردهای یکپارچه و محدوده محور نوسازی شهری است که مسکن مقرون به صرفه را با بهبود فضای عمومی، اتصال، زیرساخت ها و تاب آوری در برابر تغییرات اقلیمی ترکیب می کند. در حالی که تاکید برنامه ها و پروژه های بازآفرینی و نوسازی شهری در مناطق مختلف جهان متفاوت است؛ از نوسازی محله های رو به زوال در اروپا گرفته تا ارتقای سکونتگاه های غیررسمی در آفریقا و آمریکای لاتین، احیای مناطق شهری فرسوده و روستاهای شهری در آسیا، تا نوسازی میراث محور و بازسازی پس از جنگ در کشورهای عربی؛ هدف مشترک همه آنها، ایجاد جوامع شهری فراگیرتر، تاب آورتر و مقرون به صرفه تر است.

از آنجا که شهرهای سراسر جهان با چالش های فزاینده ای در زمینه تامین مسکن مناسب و مقرون به صرفه، زیرساخت های فرسوده، تغییرات اقلیمی، نابرابری اجتماعی و گذار اقتصادی مواجه اند، بازآفرینی شهری به عنوان یک رویکرد استراتژیک برای احیای مناطق شهری موجود و در عین حال بهبود شرایط زندگی و گسترش دسترسی به مسکن مناسب شناخته می شود.

رویداد امسال همچنین بستری را برای برجسته سازی پیشرفت ها و چالش های پیش رو در اجرای دستور کار جدید شهری(New Urban Agenda) ، اهداف توسعه پایدار(SDGs) به ویژه هدف شماره 11 توسعه پایدار، و سایر تعهدات جهانی در زمینه توسعه پایدار شهری، تاب آوری اقلیمی و مسکن مناسب، فراهم خواهد کرد.

این برنامه سه روزه، نمایندگانی از شهرداری ها و دولت های ملی و محلی، آژانس های سازمان ملل متحد، سازمان های بین المللی، شرکای توسعه ای، دانشگاه ها و موسسات آکادمیک، انجمن های حرفه ای، بازیگران بخش خصوصی و سازمان های جامعه مدنی را گرد هم می آورد تا از طریق برگزاری نشست های تخصصی، رویدادهای جانبی، نمایشگاه ها و بازدیدهای شهری، دانش و تجربیات و عملکرد های نوآورانه خود را به نمایش و اشتراک بگذارند. انتظار میرود این رویداد بتواند مشارکت ها عمومی را ارتقا داده و راه حل های عملی مناسب برای اهرم کردن مسکن به عنوان کاتالیزوری برای بازآفرینی شهری فراگیر و پایدار؛ جستجو و شناسایی نماید.

روز جهانی شهرها 2026 با هدف پیشبرد گفتگوی جهانی و تقویت همکاری های بین المللی در بازآفرینی و نوسازی شهری به عنوان یک مسیر راهبردی برای ارائه مسکن مناسب و ترویج توسعه شهری فراگیر، فشرده، تاب آور و پایدار برگزار می شود.

رویداد یاد شده، بستری را برای به نمایش گذاشتن سیاست ها، رویه ها، فناوری ها و رویکردهای تامین مالی نوآورانه فراهم خواهد کرد و در عین حال تبادل دانش و یادگیری همتا به همتا را میان دولت ها، مقامات محلی، سازمان های بین المللی، دانشگاه ها، بخش خصوصی و جوامع تسهیل می کند.

این رویداد همچنین می تواند انگیزه های لازم در بخش ها و سطوح مختلف دولتی را برای تقویت و گسترش مشارکت و همکاری با بخش های غیردولتی و مدنی، فراهم سازد و الهام بخش تعهدات ملموس و اقدام جمعی برای گسترش ابتکارات یکپارچه بازآفرینی و نوسازی شهری باشد؛ ابتکاراتی که مسکن را به عنوان کاتالیزوری برای تحولات گسترده تر اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی اهرم می کنند و به اجرای دستور کار جدید شهری و اهداف توسعه پایدار یاری می رسانند.