Hamid Reza Sabet Nasab
دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی و رسانه دانشگاه جامع امام حسین(ع)
3 یادداشت منتشر شدهکلان داده و شبکه های اجتماعی؛ چگونه از هویت دیجیتال ما برای تغییر رفتار استفاده می شود؟
✍حمیدرضا ثابت نسب؛ این فیلم مستند به ساخته نتفلیکس تصویری واقعی از شبکه های اجتماعی و نقش آن ها در دگردیسی اجتماعی جوامع مختلف را به وضوح نشان می دهد که به صورت مفصل از ماجرای موفقیت «کمپین ترامپ و ماجرای برکزیت انگلستان» در سال ۲۰۱۶ می پردازد. میخواهم با توضیح این مستند به این پرسش پاسخ دهیم که کلان داده و شبکه های اجتماعی؛ چگونه از هویت دیجیتال ما برای تغییر رفتار استفاده می شود؟
🔹درکل این مستند با نمایش جزئیات رخدادهای صورت گرفته فوق، نشان می دهد که رفتار و تعاملات ما در فضای مجازی هویت ما را شکل می دهند که متخصصان موسسه کمبریج آنالیتیکا با قدرت کلان داده برگرفته از شبکه های اجتماعی الخصوص فیسبوک به همراه مباحث روانشناختی تحولی بزرگ را در رفتار رقم می زند.
🔹موسسه کمبریج آنالیتیکا یک شرکت داده کاوی و تحلیل محتوا در آمریکا است که به فعالان سیاسی مشاوره می دهد. این شرکت در کارزار انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۶ به دونالد ترامپ مشاوره می داد اما انتشار اسنادی از داده های خصوصی مردم رسوایی بزرگی را برای این شرکت رقم زد.
🔹مستند به خوبی نمایش می دهد که تکمیل پرسش نامه افراد آمریکایی به همراه پروفایل و رفتار آن ها در فضای مجازی شبکه های اجتماعی چگونه کارشناسان موسسه کمبریج آنالیتیکا را به ساخت یک مدل و الگو با ۵ هزار نقطه دیتا رساند که منجر به پیش بینی شخصیت هر فرد و در نهایت اتخاذ تصمیم و رفتار شد. متخصصان کمپین تبلیغاتی پس از تعیین خود و سپس استفاده از داده این شرکت با ساخت محتواهای خلاقانه و شخصی سازی شده برای تحریک اشخاص، ذهن را با توصیه و نمایش بلاگ ها، وب سایت ها و فیلم ها و مقالات و تبلیغات بمباران کردند.
🔹سال ۲۰۱۸ با خلق پرسش در ذهن یک استاد دانشگاه و جستجوی او در صفحات اینترنتی، یک جنبش علیه این خدمات پروپاگاندا برای تغییر اساسی اجتماعی جامعه آمریکا ایجاد شد که متخصصان، کارکنان سابق موسسه کمبریج آنالیتیکا، یک خبرنگار محقق روزنامه گاردین به این جنبش پیوستند. شکایت او از این موسسات با عنوان اینکه «اطلاعات شخصی من را به خودم بدهید» به نظر من نقطه آغازی بر علیه این موسسه بود که سبب ایجاد کمیته تحقیق در آمریکا و انگلستان، حضور جنجالی زاکربرگ در مقابل پرسش سناتورهای آمریکایی و ریزش سهام فیسبوک شد.
💢 نظریه های ارتباطی؛ شالوده اقدامات موسسه کمبریج
🔹حال در ادامه شما را با چند نظریه علمی مرتبط با این مستند آشنا کنم، از منظر نظریه «سرمایه داری نظارتی» (شوشانا زوبوف)، آنچه در فعالیت های موسساتی نظیر کمبریج آنالیتیکا رخ می دهد، تبدیل تجربه و رفتار روزمره انسانی به ماده خام رایگان بوده و این شرکت ها داده های خصوصی ما را استخراج کرده و آن ها را به عنوان محصولاتی برای پیش بینی و هدایت دقیق رفتار آینده جوامع به فروش می رسانند.
🔹این سازوکار به خوبی مفهوم «سراسربین دیجیتال» (بسط نظریه میشل فوکو) هم تداعی می کند و شبکه های اجتماعی به یک زندان شیشه ای و نامرئی تبدیل شده اند که در آن، نظارت و کنترل بدون نیاز به اعمال زور فیزیکی، و تنها از طریق ثبت مداوم کلیک ها و تعاملات کاربران انجام می شود.
🔹در چنین فضایی، الگوریتم ها با ایجاد «حباب فیلتر» و «اتاق پژواک» (نظریه الی پاریسر)، مخاطب را به طور کامل محاصره می کنند و کاربران بر اساس پروفایل روان شناختی خود، در حبابی از اطلاعات هدفمند و هم سو با ترس ها و تمایلاتشان قرار گرفته و با بمباران محتوایی، به صورت نامحسوس مهندسی ذهنی می شوند.
🔹 با تکیه بر نظریه «جامعه شبکه ای» (مانوئل کاستلز)، می توان دریافت که در عصر حاضر ساختار قدرت تغییر کرده و امروزه هژمونی و قدرت اصلی در دست نهادهایی است که شبکه های ارتباطی و جریان کلان داده ها را کنترل می کنند؛ قدرتی که توانایی دارد ساختارهای شناختی انسان ها را با استفاده از کدهای ۰ و ۱ دگرگون سازد.
🔹 نتیجه گیری از این مستند آن است که زنگ خطری طی حدود ۱۰ سال گذشته به صدا در آمده و آن هم استفاده از کلان داده ها برای تغییرات اساسی شناخت و رفتار انسان ها است که روند «کالایی شدن هویت و رفتار انسان» را در پیش دارد و همچون یک سلاح نه تنها آزادی انسان را هدف گرفته بلکه موجودیت نسل بشر را تهدید کند که تنها نمونه کوچک آن کشتار و نزاع در کشور میانمار، فتنه ها و اغتشاشات در ایران، جنگ داخلی در کشورهای آفریقایی و صدها تغییر در ساختارهای سیاسی و انتخاباتی در سراسر کشور های جهان است که به نظر می رسد نیازمند آگاهی و ارتقای سواد رسانه ای داریم.
انتهای پیام/