طریق بسمل شدن/ محمود دولت آبادی
ادبیات داستانی همواره یکی از راه های بازتاب تجربه های انسانی و بیان دغدغه هایی بوده است که گاه در دل تاریخ و حوادث بزرگ پنهان می مانند. نویسندگان با بهره گیری از روایت و زبان، تلاش می کنند تصویری عمیق تر از انسان، انتخاب های او و پیامدهای رفتارهای جمعی ارائه دهند. در این میان، آثار مرتبط با جنگ تنها روایتگر میدان نبرد نیستند، بلکه به بررسی رنج ها، تناقض ها و سرنوشت انسان هایی می پردازند که درگیر شرایطی فراتر از اراده خود شده اند.
"طریق بسمل شدن" اثر محمود دولت آبادی، نثری فنی و روایتی نسبتا دشوار دارد؛ اما با وجود این پیچیدگی ها، نشانه هایی از سادگی و احساس در سطرهای داستان دیده می شود که مخاطب را در مسیر مطالعه اثر همراه و ثابت قدم نگه می دارد.
این اثر را می توان کتابی ارزشمند دانست، زیرا نویسنده در آن دغدغه ها و حرف هایی برای بیان و نشان دادن دارد. یکی از مهم ترین این دغدغه ها، نگاه انتقادی به جنگ و جنایت های انسانی است؛ اینکه جنگ، فارغ از زمان، مکان یا طرفی که آغازگر آن باشد، توانایی برهم زدن زندگی ها را دارد و گروهی از انسان های بی گناه را ناخواسته در برابر یکدیگر قرار می دهد.
در چنین شرایطی، گویی سرنوشت بسیاری از افراد از پیش رقم خورده است؛ زیرا پایان این رویارویی ها در نهایت چیزی جز توقف خشونت و رسیدن به آتش بس نیست؛ همان نکته ای که نویسنده نیز در جریان داستان به آن اشاره می کند. در این میان، انگار برخی انسان ها فرزندان حقیقی سرزمین خود نیستند، بلکه فرزندخوانده هایی هستند که ناچارند در برابر خواهران و برادران خود، آگاهانه یا ناآگاهانه، به پیش مرگی کشیده شوند؛ قربانیانی که قرعه تاریخ این بار به نام آنان افتاده است.
"طریق بسمل شدن" تنها روایتی درباره جنگ نیست، بلکه تاملی درباره انسان، خشونت و بهایی است که افراد بی گناه در مسیر تصمیم ها و درگیری های بزرگ می پردازند. محمود دولت آبادی با انتخاب زبانی ویژه و روایتی پیچیده، مخاطب را به دیدگاهی عمیق تر نسبت به مفهوم جنگ دعوت می کند؛ جایی که پشت هر حادثه تاریخی، زندگی انسان هایی قرار دارد که گاهی بدون انتخاب خود، در مسیر قربانی شدن قرار می گیرند.
✍️امیرمحمد جودی ثمرین