علم مستفاد

[محی الدین ابن عربی]

خداوند چه مهربان است و چه لطفی به بندگانش دارد که خویش را با آنان – در حکم وجوب – شریک قرار داده است، یعنی وجوب را از ایشان برنداشته بلکه خویش را با آنان در آن حکم داخل کرده است، یعنی از همان آغاز که بدان اتصاف پیدا کردند، زیرا اگر آن را از آنان زایل می ساخت، ایشان را مقام ادخال خودش با آنان – در آن حکم – نبود، یعنی ما آنچه را که به شما چشاندیم چشیدیم، این غایت لطف در حکم و تنزل الهی می باشد، همان طور که با آنان در علم مستفاد فرمود آمده است، چون علم آنان (بندگان) علم مستفاد است، لذا فرمود « و لنبلونکم حتی نعلم = شما را می آزمائیم تا بدانیم. محمد/31» در صورتی که او علیم است.(1)

***

[محمد خواجوی]

علم مستفاد یعنی تمام مراتب نزد نفس ناطقه حاضر و مشهود باشد. (2)

***

[یزدانپناه عسکری]

تعقل، دریافت و ادراک انسان ثانوی به آگاهی و علم مستفاد است.

____________________

1 – فتوحات مکیه، شیخ محی الدین ابن عربی، ترجمه تعلیق محمد خواجوی- تهران: انتشارات مولی، 1383، جلد 7، ص 33 (392/13)

[ما الطف الله و ما ارافه بعباده! حیث شرک نفسه معهم فی حکم" الوجوب" و ما اسقط" الوجوب" عنهم، بل ادخل نفسه معهم فیه، اذ و قد اتصفوا به ابتداء، فلو ازاله عنهم لم یقم عندهم مقام ادخال نفسه معهم فیه. ای ذقنا ما ذوقناکم! هذا غایه اللطف فی الحکم و التنزل الالهی. کما نزل معهم (- سبحانه-) فی" العلم المستفاد"- اذ کان علمهم مستفادا، فقال: و لنبلونکم حتی نعلم- و هو العلیم! (محیی الدین بن عربی، الفتوحات المکیه، عثمان یحیی، 14جلد، دار احیاء التراث العربی - بیروت، چاپ: دوم، 1994 م ج13 ؛ ص322، 323)]

2 - همان