تماس ترامپ و اینفانتینو؛ کارت قرمزی که تعلیق شد اما حقیقت نه!

 تماس ترامپ و اینفانتینو؛ کارت قرمزی که تعلیق شد اما حقیقت نه!

 هوالعیم

پیش گفتار

سال ۲۰۲۶ میلادی، فوتبال جهان شاهد یکی از بحث برانگیزترین تصمیمات تاریخ جام جهانی بود. فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) با استناد به ماده ۲۷ آیین نامه انضباطی، محرومیت یک بازی فلارین بالوگون، مهاجم تیم ملی آمریکا را که در مرحله یک سی ودوم نهایی برابر بوسنی کارت قرمز مستقیم دریافت کرده بود، به مدت یک سال به طور مشروط به تعویق انداخت. این نخستین بار در تاریخ جام جهانی (از زمان معرفی سیستم کارت های زرد و قرمز در سال ۱۹۷۰) بود که بازیکنی پس از دریافت کارت قرمز، موفق به حضور در بازی بعدی تیمش میشود.

این یادداشت، با رویکردی تحلیلی–حقوقی، به واکاوی ابعاد این رویداد میپردازد: از متن ماده ۲۷ و سابقه کاربرد آن گرفته تا واکنش های حقوقی، تناقضات مقرراتی و تاثیرات سیاسی که این پرونده را به یکی از حساس ترین آزمون های نظام انضباطی فیفا تبدیل کرد.

۱. واقعه: از کارت قرمز تا بخشش مشروط

در تاریخ اول ژوئیه ۲۰۲۶، تیم ملی آمریکا در مرحله یک سی ودوم نهایی جام جهانی به مصاف بوسنی رفت و با نتیجه دو بر صفر به پیروزی رسید. اما در دقیقه ۶۴، بالوگون در یک برخورد هوایی، پای تاریک موهارموویچ، مدافع بوسنی را لگد کرد. داور پس از بازبینی صحنه با VAR، کارت قرمز مستقیم را به او نشان داد.

بر اساس ماده ۱۰.۵ مقررات مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ و ماده ۶۶.۴ آیین نامه انضباطی فیفا، هر بازیکنی که کارت قرمز دریافت کند، به طور خودکار از بازی بعدی تیمش محروم خواهد شد. این قاعده در بخشنامه شماره ۱۶ فیفا (مورخ ۱۲ مه ۲۰۲۶) نیز صراحتا به تمام فدراسیون های شرکت کننده ابلاغ شده بود.

با این حال، در تاریخ پنجم ژوئیه (یک روز پیش از دیدار حساس آمریکا مقابل بلژیک در مرحله یک هشتم نهایی)، کمیته انضباطی فیفا طی بیانیه ای اعلام کرد که بر اساس ماده ۲۷ آیین نامه انضباطی فیفا، اجرای محرومیت خودکار یک بازی بازیکن تیم ملی آمریکا، فلارین بالوگون، به مدت یک سال به طور مشروط به تعویق افتاد.

۲. ماده ۲۷: متن، مبنا و سابقه کاربرد

متن ماده ۲۷ آیین نامه انضباطی فیفا (نسخه ژانویه ۲۰۲۷) مقرر میدارد که نهاد قضایی میتواند تصمیم به تعلیق کامل یا جزئی اجرای مجازات انضباطی بگیرد. با تعلیق اجرای مجازات، نهاد قضایی شخص محکوم علیه را در دوره آزمایشی یک تا چهار ساله قرار میدهد. اگر شخص بهره مند از تعلیق مجازات، در طول دوره آزمایشی مرتکب تخلف دیگری با ماهیت و شدت مشابه شود، تعلیق لغو و مجازات اصلی اجرا خواهد شد، بدون آنکه به مجازات جدید لطمه ای وارد شود. همچنین مجازات های مربوط به دستکاری مسابقات قابل تعلیق نیستند.

فلسفه حقوقی ماده ۲۷، ابزاری است برای عدالت ترمیمی و تناسب مجازات. این ماده به نهاد قضایی اجازه میدهد در مواردی که مجازات خودکار ممکن است بیش از حد سختگیرانه به نظر برسد یا شرایط خاصی ایجاب کند، اجرای آن را به تعویق بیندازد و شخص را در دوره آزمایشی قرار دهد. این رویکرد، پیش از این در نظام های حقوقی کیفری بسیاری از کشورها با عنوان تعلیق مجازات شناخته میشود.

استناد به ماده ۲۷ (و نسخه پیشین آن، ماده ۲۶) بی سابقه نیست. کریستیانو رونالدو در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶، به دلیل رفتار خشن محکوم به سه بازی محرومیت شد. فیفا دو بازی آخر را به مدت یک سال تعلیق کرد تا رونالدو بتواند در بازی های گروهی جام جهانی به میدان برود. نیکلاس اوتامندی (آرژانتین) و مویسس کایسدو (اکوادور) نیز در آوریل ۲۰۲۶ از همین قاعده برای حضور در بازیهای افتتاحیه جام جهانی بهره مند شدند.

با این حال، تفاوت اساسی پرونده بالوگون با نمونه های پیشین در این است که همه موارد قبلی مربوط به مرحله مقدماتی بوده، در حالی که کارت قرمز بالوگون در مرحله نهایی جام جهانی رخ داده است.

۳. واکنش ها: ستایش از یک سو، خشم از سوی دیگر

در واکنش آمریکا، دونالد ترامپ، رئیس جمهور........ وقت آمریکا، در پیام های خود در شبکه اجتماعی تراث سوشیال از فیفا تشکر کرد و گفت از فیفا به خاطر انجام کار درست و جبران یک بی عدالتی بزرگ سپاسگزارم. تیم ملی آمریکا نیز از تصمیم استقبال کرد. کریستین پولیسیچ، ستاره تیم، گفت که خطا اصلا عمدی نبود و فکر میکند در این مسابقات خطاهای بدتری هم رخ داده است.

در واکنش بلژیک، فدراسیون فوتبال بلژیک در بیانیه ای رسمی اعلام کرد که از تصمیم فیفا شوکه شده است و این تصمیم با ماده ۶۶.۴ آییننامه انضباطی و همچنین ماده ۱۰.۵ مقررات جام جهانی ۲۰۲۶ در تناقض مستقیم است. آنها اعلام کردند که همه گزینه های ممکن را برای حفظ حقوق مشروع خود بررسی میکنند. رودی گارسیا، سرمربی بلژیک، با کنایه گفت که نمیدانسته در ادارات فیفا، پنجم ژوئیه را اول آوریل (روز دروغ) میدانند.

در واکنش جامعه فوتبال، استابهک سولباکتن، سرمربی نروژ، با ابراز تاسف گفت که این تصمیم، سایه ای بر هر پیروزی احتمالی آمریکا خواهد انداخت. بسیاری از کارشناسان حقوقی و رسانه ها این سوال را مطرح کردند که آیا این تصمیم، یک رای مستقل قضایی بوده یا نتیجه فشار سیاسی.

۴. تحلیل حقوقی: تعارض قوانین یا اعمال سلیقه

تعارض آشکار میان ماده ۶۶.۴ آیین نامه انضباطی که مقرر میدارد کارت قرمز به محرومیت خودکار از بازی بعدی منجر میشود، و ماده ۱۰.۵ مقررات جام جهانی ۲۰۲۶ که همان حکم را تکرار میکند، با ماده ۲۷ آییننامه انضباطی که به نهاد قضایی اجازه میدهد اجرای مجازات را به کلی یا جزئا تعلیق کند، وجود دارد.

پرسش کلیدی این است که آیا ماده ۲۷ میتواند بر قواعد خاص جام جهانی (که ماهیت خودکار و قطعی دارند) غلبه کند. از منظر حقوقی، پاسخ به این پرسش به اصل خاص و عام در تفسیر قوانین بستگی دارد. قواعد خاص (مقررات جام جهانی و ماده ۶۶.۴) معمولا بر قاعده عام (ماده ۲۷) مقدم اند. با این حال، فیفا با استناد به صلاحدید گسترده کمیته انضباطی در ماده ۲۷، این تعارض را به نفع تعلیق مجازات حل کرده است.

نقش گزارش ها درباره تماس ترامپ با اینفانتینو نیز قابل تامل است. طبق گزارش های متعدد، ترامپ پس از بازی با بوسنی با جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، تماس گرفته و خواستار بازبینی کارت قرمز بالوگون شده است. فیفا در بیانیه خود هرگونه اشاره به این تماس را حذف کرده و تصمیم را صرفا مبتنی بر ماده ۲۷ معرفی نموده است. با این حال، زمانبندی تصمیم (تنها یک روز پیش از بازی حساس آمریکا–بلژیک) و نبود هرگونه درخواست رسمی تجدیدنظر از سوی آمریکا (چراکه در جام جهانی، کارت قرمز قابل تجدیدنظر نیست)، این گمانه زنی را تقویت کرده که عامل سیاسی نقش تعیین کنندهای در این تصمیم داشته است.

از منظر حقوقی صرف، فیفا با استناد به ماده ۲۷، اقدامی در چارچوب اختیارات قانونی خود انجام داده است. اما از منظر روح قانون و اصل شفافیت و برابری، این تصمیم چالش برانگیز است. فیفا هیچ توجیهی برای چرایی تعلیق مجازات در این پرونده خاص ارائه نداد. پیش از این، یازده بازیکن دیگر در همان جام جهانی کارت قرمز گرفتند و همگی محرومیت خود را تحمل کردند. چرا بالوگون استثنا شد؟ تماس رئیس جمهور آمریکا با رئیس فیفا، حتی اگر درخواست بازبینی بوده باشد، سایه ای سنگین بر استقلال کمیته انضباطی انداخته است.

۵. درس هایی برای نظام حقوقی فوتبال

ماده ۲۷، هرچند ابزاری ارزشمند برای عدالت ترمیمی است، اما فقدان معیارهای روشن برای اعمال آن، زمینه ساز سوءاستفاده یا حداقل ظاهر سوءاستفاده میشود. 

فیفا باید دلایل مستند تصمیمات خود را به ویژه در موارد استثنایی منتشر کند تا از هرگونه گمانه زنی درباره دخالت های سیاسی جلوگیری شود. ماده ۵۴ آیین نامه اجازه میدهد که تصمیمات بدون ذکر دلایل ابلاغ شوند، اما در پرونده های حساس، این رویکرد با اصل عدالت رویه ای (Procedural Justice) در تنافی است.

اگرچه فوتبال همواره با سیاست درآمیخته است، اما استقلال نهادهای قضایی خط قرمز نظام حقوقی ورزشی است. تماس رئیس جمهور یک کشور با رئیس فیفا در آستانه یک بازی حساس، حتی اگر قانونی باشد، اعتبار نظام قضایی فیفا را خدشه دار میکند. فیفا باید سازوکاری ایجاد کند که تعامل با مقامات سیاسی را شفاف و محدود به چارچوبهای مشخصی کند.

6.نسخه 2027 مقررات انضباطی چه میگوید؟

بر اساس ماده ۲۷ آیین نامه انضباطی ۲۰۲۷ فیفا، نهاد قضایی می تواند اجرای مجازات را به طور کامل یا جزئی به حالت تعلیق درآورد و شخص محکوم علیه را در دوره آزمایشی یک تا چهار ساله قرار دهد. در پرونده فلارین بالوگون، کمیته انضباطی با استناد به همین ماده، محرومیت یک بازی او را به مدت یک سال به تعویق انداخت و او را در دوره آزمایشی قرار داد. این به این معناست که مجازات محرومیت لغو نشده، بلکه اجرای آن مشروط به عدم تکرار تخلف مشابه در طول دوره آزمایشی به تعویق افتاده است. اگر بالوگون در این مدت مرتکب تخلف مشابهی شود، تعلیق لغو و محرومیت اصلی به همراه مجازات تخلف جدید اعمال خواهد شد. ماده ۲۷ هیچ معیار عینی برای اعمال این اختیار تعیین نکرده و این امر دامنه وسیعی برای صلاحدید قضایی ایجاد می کند. تنها استثنای این ماده، مجازات های مربوط به دستکاری مسابقات است که تحت هیچ شرایطی قابل تعلیق نیستند. انتقاد اصلی به این تصمیم، نبود شفافیت در توجیه چرایی اعمال تعلیق در این پرونده خاص و تاثیرپذیری احتمالی از فشارهای سیاسی گزارش شده است.

جمع بندی

پرونده فلارین بالوگون، بیش از آنکه یک تصمیم انضباطی ساده باشد، آزمونی بزرگ برای نظام حقوقی فیفا بود. فیفا با استناد به ماده ۲۷، در چارچوب ظاهر قانون عمل کرد، اما در روح قانون و اصل برابری، پای خود را بر خط باریکی گذاشت که میان صلاحدید قضایی و تاثیرپذیری سیاسی کشیده شده است.

از یک سو، تعلیق مجازات بالوگون با سابقه مشابه کریستیانو رونالدو همخوانی دارد. از سوی دیگر، زمان بندی مشکوک، فشارهای سیاسی گزارش شده و نبود توجیه روشن، این تصمیم را به یکی از جنجالی ترین تصمیمات تاریخ فیفا تبدیل کرده است.

همانگونه که یک رسانه معتبر به درستی اشاره کرد: کارت قرمز ممکن است تعلیق شود، اما اعتبار نهاد قضایی هرگز تعلیق پذیر نیست.

برای فوتبال جهانی، این پرونده هشداری است که نظام حقوقی فیفا، برای حفظ مشروعیت خود، نیازمند شفافیت بیشتر، معیارهای روشنتر و استقلال قویتر در برابر هرگونه فشار بیرونی است. در غیر این صورت، هر تصمیم جنجالی آینده، این پرسش را در اذهان زنده خواهد کرد که آیا این رای بر اساس قانون بود، یا بر اساس قدرت؟

نکته پایانی: اگر فدراسیون بلژیک تصمیم به طرح شکایت در دیوان داوری ورزش (CAS) بگیرد، این پرونده میتواند به یک نظریه حقوقی پیشگام درباره تعارض قواعد خاص و عام در نظام انضباطی فیفا تبدیل شود. هر آنچه رخ دهد، این پرونده در تاریخ حقوق ورزشی ثبت خواهد شد.

مصطفی لطفی . وکیل ورزشی