روابط سیاسی و حقوقی ایران و چین
روابط دو جانبه سیاسی و حقوقی ایران و چین
روابط ایران و چین طی دو دهه اخیر به «شراکت راهبردی جامع» ارتقا یافته، اما ابعاد حقوق بشری و نهادی آن کمتر واکاوی شده است. مسئله اصلی پژوهش، بررسی چگونگی تعامل این ابعاد و پیامدهای آن بر نظام بین الملل است. پرسش محوری این است که جایگاه حقوق بشر در سیاست خارجی دوجانبه دو کشور چیست؟
فرضیه مقاله آن است که حقوق بشر در سیاست خارجی ایران و چین نه نقطه افتراق، بلکه «محور همگرایی هنجاری» در برابر گفتمان غربی است. هر دو کشور با نقد «سیاسی سازی حقوق بشر» توسط غرب، بر اصول «عدم مداخله» و «حق بر توسعه» تاکید دارند. چین در شورای حقوق بشر سازمان ملل به عنوان سپر دفاعی ایران عمل کرده و در مقابل قطعنامه های ضدایرانی رای منفی داده است. ایران نیز در قبال وضعیت اویغورها در سین کیانگ، با تاکید بر حاکمیت ملی چین، از رویکرد پکن دفاع می کند. این هم سویی متقابل، ریشه در منافع مشترک در تضعیف هژمونی هنجاری غرب و پوشش خلاهای حقوق بشری یکدیگر از طریق «حمایت نهادی متقابل» دارد.
چارچوب نظری بر تلفیق نهادگرایی منطقه ای و نسبی گرایی فرهنگی استوار است. یافته ها نشان می دهد نهادینه سازی روابط بر مفاهیمی چون «امنیت دسته جمعی اقتصادی» و «مقاومت در برابر مداخله گری» مبتنی است. نوآوری مقاله در تبیین حقوق بشر به عنوان زمینه ای برای همگرایی نهادی دو قدرت در برابر نظام هنجاری غرب است.
کلمات کلیدی: روابط ایران و چین، حقوق بشر، نهادگرایی، نسبی گرایی فرهنگی، اویغور.