تفاوت انسان احمق و حکیم از منظر امام حسن عسکری علیه السلام

بسم الله الرحمن الرحیم 

🏴 پیشاپیش سالروز شهادت مظلومانه حضرت امام حسن عسکری علیه السلام را به محضر مقدس فرزند شان حضرت ولی عصر عج و عموم محبان اهل بیت علیهم السلام تسلیت و تعزیت عرض می نمایم 

✍ موضوع زبان و چگونه سخن گفتن یکی از موضوعات بسیار مهم و سرنوشت ساز است به گونه ای که چگونه سخن گفتن انسان ویترین شخصیت و معرف چگونه بودن او می باشد. 

چنانکه امیرالمومنین علی علیه السلام می فرماید: « تکلموا تعرفوا فان المرء مخبوء تحت لسانه، سخن بگویید تا شناخته شوید، زیرا که انسان در زیر زبان خود پنهان است ". 

📚نهج البلاغه، حکمت 392. 

🔹مساله ی چگونه سخن گفتن یکی از شاخص های مهم شناخت انسان حکیم و عاقل از انسان احمق است. چنانکه امام حسن عسکری علیه السلام می فرمایند :

✅« قلب الاحمق فی فمه و فم الحکیم فی قلبه، قلب و دل احمق در دهان اوست و دهان انسان حکیم در (اختیار) قلب اوست ». 

📚بحارالانوار، ج78، ص 374. 

🔹آنچه امام عسکری علیه السلام در این گفتار حکیمانه بیان فرموده کنایه ی زیبایی است درباره کسانی که سنجیده یا نسنجیده سخن می گویند.

با این توضیح که : 

انسان عاقل نخست اندیشه می کند سپس سخن می گوید در حالی که انسان احمق نخست سخن می گوید و بعد در اندیشه فرو می رود، به همین دلیل سخنان عاقل حساب شده، متین، مفید و سنجیده است؛ ولی سخنان احمق ناسنجیده، تنش زا و گاه آن چنان خطرناک است که باعث بر پا شدن فتنه می شود. 

🔹پس این درس مهم و زیبا را از این سخن حکیمانه امام عسکری علیه السلام می توان گرفت که انسان باید خیلی متوجه سخن گفتن خود باشد؛ چراکه معیار و محک عاقل (حکیم) یا احمق بودن او خواهد بود. 

🔹مساله ی کنترل زبان و چگونه سخن گفتن، آن چنان از اهمیت بالا برخوردار است که در سخنان نورانی رسول خدا صلی الله علیه و آله نیز این مساله مطرح شده و معیار شناخت انسان مومن و منافق معرفی شده است. آنجا که حضرت می فرمایند: 

✅« ان لسان المومن وراء قلبه فاذا اراد ان یتکلم بشی ء تدبره بقلبه ثم امضاه بلسانه و ان لسان المنافق امام قلبه فاذا هم بشی ء امضاه بلسانه و لم یتدبره بقلبه ؛ زبان انسان با ایمان پشت قلب (و فکر) او است، لذا هنگامی که می خواهد سخنی بگوید نخست در آن تدبر می کند سپس بر زبانش جاری می سازد، ولی زبان منافق جلو قلب او است، لذا هنگامی که تصمیم به چیزی می گیرد بدون هیچ گونه تدبر بر زبانش جاری می سازد ». 

📚تنبیه الخواطر ج1، ص 106. 

✍این مطلب در سخنان حکیمانه امیرالمومنین علیه السلام (که باب علم رسول خدا صلی الله علیه و آله است) نیز این گونه انعکاس یافته است :

✅« لسان العاقل وراء قلبه ، و قلب الاحمق وراء لسانه ، زبان عاقل پشت قلب او قرار دارد( اول می اندیشد بعد سخن می گوید) و قلب احمق پشت زبان اوست( نخست سخن می گوید بعد فکر می کند) ». 

📚نهج البلاغه، حکمت 40.