مکاتب فلسفی جرم شناسی

مکاتب فلسفی جرم شناسی

جرم شناسی در طول تاریخ بر اساس نگاه های فلسفی مختلف به علت جرم، مسئولیت مجرم و شیوه مجازات، به چند مکتب اصلی تقسیم میشود:

۱. مکتب کلاسیک (سده ۱۸)

• بنیانگذاران: سزار بکاریا و جرمی بنتام
• انسان موجودی عاقل و دارای اراده آزاد است.
• جرم نتیجه انتخاب آگاهانه فرد با سنجش سود و زیان است.
• مجازات باید قطعی ، سریع و متناسب با جرم باشد و هدف آن بازدارندگی است ، نه انتقام.
• 
  

۲. مکتب نئوکلاسیک

• تکامل مکتب کلاسیک با پذیرش برخی استثناها (کودکان، دیوانگان، اجبار).
• مسئولیت اخلاقی بر اساس میزان آزادی اراده سنجیده می شود.
• امکان تعدیل مجازات بر اساس شرایط فردی مجرم.
• 
  

۳. مکتب اثباتی / تحققی (سده ۱۹)

• بنیانگذار: چزاره لمبروزو (و بعدها انریکو فری و رافائل گاروفالو)
• جرم معلول عوامل زیستی، روانی و اجتماعی است، نه صرفا انتخاب آزاد.
• لمبروزو نظریه «مجرم بالفطره» را مطرح کرد.
• تاکید بر اصلاح و درمان مجرم به جای صرف مجازات.
• 
  

۴. مکاتب اجتماعی (قرن ۲۰)

• جرم را بیشتر محصول ساختار جامعه می دانند:
• مکتب تحققی اجتماعی (فری): تاثیر عوامل اقتصادی و اجتماعی.
  نظریه آنومی (دورکیم): فروپاشی هنجارها در جامعه.
  مکتب محیط اجتماعی (لاکاسانی): «جامعه مجرمان خود را می سازد.»
  نظریه فشار (مرتن): فاصله میان اهداف اجتماعی و وسایل مشروع.
• 
  

۵. مکاتب نوین و انتقادی

• مکتب دفاع اجتماعی نوین (مارک آنسل): تاکید بر بازپروری مجرم و بازگشت او به جامعه.
• 
  
• جرمشناسی انتقادی / رادیکال: نگاه به جرم به عنوان محصول نابرابری ، قدرت و نظام سرمایه داری.
• برچسب زنی (Labeling): جرم، نتیجه واکنش جامعه و برچسبی است که به فرد زده می شود.
• 
  

جمع بندی: از نگاه کلاسیک (اراده آزاد و مجازات) به نگاه اثباتی (عوامل جرم زا و اصلاح مجرم) و سپس نگاه اجتماعی و انتقادی، سیر جرم شناسی از فرد به سمت جامعه و ساختارهای قدرت حرکت کرده است.