حدود مسئولیت مهندس ناظر در برابر تغییرات غیرمجاز مالک پس از پایان عملیات ساختمانی
حدود مسئولیت مهندس ناظر در برابر تغییرات غیرمجاز مالک پس از پایان عملیات ساختمانی
یکی از پرسش های متداول در میان مهندسان ناظر این است که اگر مالک پس از پایان عملیات ساختمانی، بدون هماهنگی اقدام به تغییرات غیرمجاز در ساختمان کند، آیا مهندس ناظر همچنان مسئول خواهد بود؟ پاسخ به این سوال نیازمند تفکیک دقیق دوره ساخت از دوره بهره برداری است.
بر اساس قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و آیین نامه اجرایی آن، وظایف مهندس ناظر در چارچوب خدمات مهندسی و در حدود قرارداد، پروانه ساختمانی و مقررات ملی ساختمان تعریف شده است. پس از پایان عملیات ساختمانی، خاتمه مسئولیت ناظر به صورت مطلق فرض نمی شود، اما تغییراتی که مالک بعدا و بدون دخالت یا اطلاع ناظر انجام می دهد، باید با توجه به نقش واقعی اشخاص، زمان وقوع تغییرات، حدود وظایف قانونی و دلایل موجود بررسی شود.
در عمل، برخی مالکان پس از دریافت پایان کار اقدام به جابه جایی دیوارها، حذف اجزای معماری، تغییر نما، توسعه بنا، تغییر کاربری یا دستکاری تاسیسات می کنند. در چنین شرایطی، اگر این اقدامات خارج از دوره نظارت و بدون ارتباط با وظایف مهندس ناظر انجام شده باشد، انتساب مسئولیت به ناظر نیازمند احراز رابطه سببیت و بررسی همه شرایط پرونده است و نمی توان صرفا به دلیل حضور سابق وی در پروژه، مسئولیت را متوجه او دانست.
از منظر حرفه ای، بهترین اقدام برای مهندس ناظر، مستندسازی کامل وضعیت پروژه در پایان دوره نظارت، ثبت گزارش های مرحله ای، نگهداری مکاتبات و آرشیو اسناد است. این مستندات در صورت بروز اختلاف می تواند وضعیت واقعی پروژه در زمان پایان نظارت را روشن کند.
تجربه پرونده های ساختمانی نشان می دهد که بخش قابل توجهی از اختلافات ناشی از تغییراتی است که سال ها پس از اتمام پروژه انجام شده اند. بنابراین، تفکیک مسئولیت های دوره اجرا از دوره بهره برداری، یکی از مهم ترین اصول حقوق مهندسی محسوب می شود.