حق زندگی فقط زنده ماندن نیست؛ کودکان برای رشد به چه چیزهایی نیاز دارند؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

حق زندگی فقط زنده ماندن نیست؛ کودکان برای رشد به چه چیزهایی نیاز دارند؟

وقتی از حق زندگی سخن می گوییم، معمولا ذهنمان به حفظ جان و جلوگیری از مرگ معطوف می شود. اما زندگی کودک چیزی فراتر از زنده ماندن است. کودکی که غذا و سرپناه دارد، اما از امنیت عاطفی، آموزش، بازی، مراقبت سلامت یا فرصت رشد محروم است، ممکن است زنده باشد، ولی همه شرایط لازم برای شکوفایی خود را در اختیار نداشته باشد. حق زندگی زمانی معنای کامل تری پیدا می کند که با حق بقا و رشد پیوند بخورد.

ماده ۶ کنوانسیون حقوق کودک حق ذاتی هر کودک به زندگی را به رسمیت می شناسد و دولت ها را به تضمین بقا و رشد او تا حداکثر امکان ملزم می کند. ماده ۲۷ نیز بر حق کودک برای برخورداری از سطح زندگی متناسب با رشد جسمی، ذهنی، معنوی، اخلاقی و اجتماعی تاکید دارد. این حقوق فقط با مراقبت های اضطراری یا درمان بیماری تحقق نمی یابند؛ تغذیه مناسب، مسکن امن، آموزش باکیفیت، محیط سالم، روابط حمایتگر و حفاظت در برابر خشونت نیز در شکل گیری زندگی شایسته نقش دارند.

البته مسئولیت تامین نیازهای کودک تنها بر دوش یک نهاد نیست. والدین در حدود توان و امکانات خود مسئولیت اصلی مراقبت را دارند، اما دولت نیز باید از طریق سیاست های حمایتی، خدمات عمومی و حمایت از خانواده های نیازمند، امکان برخورداری کودکان از شرایط مناسب زندگی را فراهم کند. فقر خانواده نباید به محرومیت قطعی کودک از آموزش، سلامت یا امنیت تبدیل شود. نگاه حقوق محور به کودکی ما را از این پرسش که «آیا این کودک زنده و سالم است؟» به پرسش عمیق تری می رساند: «آیا شرایطی فراهم کرده ایم که این کودک بتواند زندگی کند، رشد کند و آینده ای پیش روی خود ببیند؟»

---