آیا جدایی کودک از والدین همیشه به معنای نقض حقوق اوست؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

آیا جدایی کودک از والدین همیشه به معنای نقض حقوق اوست؟

جدایی پدر و مادر می تواند یکی از دشوارترین تجربه های زندگی کودک باشد، اما نباید تصور کرد که هر جدایی خانوادگی الزاما به معنای ازبین رفتن حقوق اوست. آنچه اهمیت دارد، نحوه مدیریت اختلاف ها و تصمیم هایی است که پس از جدایی گرفته می شود. گاهی والدین با وجود اختلاف های جدی، می توانند محیطی امن و حمایتگر برای فرزندشان فراهم کنند؛ گاهی نیز ادامه زندگی کودک در کنار یکی از والدین یا هر دو، به دلیل خشونت، سوءرفتار یا بی توجهی، ممکن است امنیت او را تهدید کند.

ماده ۹ کنوانسیون حقوق کودک بر این اصل تاکید دارد که جدایی کودک از والدین برخلاف خواست آنان تنها زمانی باید صورت گیرد که مراجع صلاحیت دار، با رعایت قانون و امکان بازبینی قضایی، آن را برای مصلحت کودک ضروری تشخیص دهند. همین ماده بر حفظ ارتباط منظم کودک با هر دو والد، در مواردی که با مصلحت او ناسازگار نباشد، تاکید می کند. بنابراین، نه می توان رابطه کودک با والدین را بدون توجه به شرایط قطع کرد و نه می توان به نام حفظ خانواده، کودک را در معرض خشونت و آسیب قرار داد.

یکی از خطاهای رایج آن است که کودک به ابزار انتقام گیری یا فشار در اختلاف های بزرگسالان تبدیل شود. بدگویی از والد دیگر در حضور کودک، وادارکردن او به انتخاب یک طرف، محروم کردنش از ارتباط امن یا استفاده از احساساتش برای پیروزی در دعوا، می تواند فشار روانی شدیدی ایجاد کند. کودک نباید بار اختلافی را به دوش بکشد که مسئول شکل گیری آن نبوده است. معیار تصمیم گیری باید امنیت، آرامش، ثبات زندگی و نیازهای واقعی کودک باشد، نه رقابت میان والدین. حفظ خانواده ارزشمند است، اما حفظ امنیت و کرامت کودک از هر شکل ظاهری خانواده مهم تر است.

---