کودک ملک پدر و مادر نیست؛ چرا هنوز حقوق کودکان را جدی نمی گیریم؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

کودک ملک پدر و مادر نیست؛ چرا هنوز حقوق کودکان را جدی نمی گیریم؟

بسیاری از ما وقتی درباره کودکان صحبت می کنیم، ناخواسته از مالکیت حرف می زنیم: فرزند من است، پس خودم تصمیم می گیرم؛ فرزند من است، پس حق دارم هر طور صلاح می دانم تربیتش کنم. اما میان مسئولیت پدر و مادر در پرورش کودک و مالک دانستن او تفاوتی اساسی وجود دارد. کودک انسانی مستقل با شخصیت، احساسات، نیازها و حقوق ویژه خود است؛ انسانی که هنوز برای رشد و تصمیم گیری به حمایت بزرگسالان نیاز دارد، اما این نیاز به معنای نداشتن حق نیست.

کنوانسیون حقوق کودک بر این اصل استوار است که همه کودکان، بدون تبعیض، از حقوق انسانی برخوردارند. والدین وظیفه دارند راهنمای فرزندانشان باشند و با رشد توانایی های آنان، فرصت بیشتری برای انتخاب و مشارکت در اختیارشان بگذارند. بنابراین، محبت والدین هرگز مجوز تحقیر، خشونت، نادیده گرفتن حریم خصوصی یا تحمیل بی قیدوشرط خواسته های بزرگسالان نیست. تربیت مسئولانه یعنی کودک را برای زندگی مستقل آماده کنیم، نه اینکه او را نسخه ای از خودمان بسازیم.

پذیرفتن حقوق کودک، اقتدار والدین را از بین نمی برد؛ بلکه معنای آن را تغییر می دهد. پدر و مادر همچنان مسئول مراقبت، حمایت و هدایت فرزند خود هستند، اما این مسئولیت باید در خدمت رشد او باشد. شاید نخستین گام برای ساختن جامعه ای مهربان تر این باشد که در خانه، کودک را نه دارایی خانواده، بلکه انسانی صاحب حق بدانیم. کودکان برای برخورداری از حقوقشان نباید صبر کنند تا بزرگ شوند.

---