صدای کودکان چرا در تصمیم های مهم زندگی شان شنیده نمی شود؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

صدای کودکان چرا در تصمیم های مهم زندگی شان شنیده نمی شود؟

بزرگسالان گاهی تصور می کنند شنیدن نظر کودک به معنای واگذاری تصمیم های مهم به اوست؛ از همین رو، ممکن است ترجیح دهند اصلا نظرش را نپرسند. اما شنیدن کودک با پذیرفتن بی چون وچرای همه خواسته های او یکسان نیست. گاهی کودک نمی تواند بهترین تصمیم نهایی را بگیرد، ولی همچنان حق دارد درباره موضوعی که مستقیما بر زندگی اش اثر می گذارد، حرف بزند و بداند چرا تصمیمی خاص گرفته شده است.

ماده ۱۲ کنوانسیون حقوق کودک بر حق کودک برای ابراز آزادانه دیدگاه هایش در موضوعات مربوط به او تاکید می کند و می خواهد با توجه به سن و میزان رشد و بلوغ او، به دیدگاه هایش وزن مناسب داده شود. این اصل در خانه، مدرسه، مراکز درمانی و فرایندهای قضایی اهمیت دارد. کودکی که درباره محل زندگی، شیوه آموزش، وضعیت مراقبت یا تجربه خشونت حرف می زند، نباید صرفا به دلیل کم سن بودن نادیده گرفته شود. شنیدن موثر نیز به معنای پرسیدن صوری و سپس بی اعتنایی نیست؛ باید فضایی امن فراهم شود تا کودک بتواند بدون ترس از تنبیه، تحقیر یا سرزنش نظرش را بیان کند.

حق شنیده شدن به معنای آن نیست که کودک همیشه تصمیم نهایی را تعیین می کند. بزرگسالان همچنان مسئول اند که امنیت و مصلحت او را در نظر بگیرند، اما باید تصمیم خود را با دلایل روشن و متناسب توضیح دهند. جامعه ای که از کودکان فقط اطاعت می خواهد، فرصت یادگیری گفت وگو و مسئولیت پذیری را از آنان می گیرد. در مقابل، جامعه ای که به صدای کودکان گوش می دهد، به آن ها می آموزد که نظرشان ارزشمند است و اختلاف نظر را می توان بدون خشونت و تحقیر حل کرد. احترام به کودک از جایی آغاز می شود که حرف او را جدی بگیریم.

---