MohammadMehdi Seyed naseri
پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال/Scholar of Children’s Rights and the Digital Future of Childhood
140 یادداشت منتشر شدهمصلحت کودک دقیقا چیست؛ آیا هر تصمیم بزرگسالان به نفع اوست؟
دکتر محمدمهدی سیدناصری
حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال
مصلحت کودک دقیقا چیست؛ آیا هر تصمیم بزرگسالان به نفع اوست؟
«ما صلاح تو را بهتر می دانیم» جمله ای آشنا در بسیاری از خانواده هاست. گاهی این سخن از تجربه و نگرانی والدین سرچشمه می گیرد، اما گاهی نیز به ابزاری برای خاموش کردن خواسته ها و احساسات کودک تبدیل می شود. پرسش اصلی این است: چه کسی و بر اساس چه معیاری تشخیص می دهد که چه چیزی به نفع کودک است؟ آیا هر تصمیمی که بزرگسالان با نیت خیر می گیرند، الزاما با مصلحت کودک سازگار است؟
ماده ۳ کنوانسیون حقوق کودک مقرر می کند که در همه تصمیم ها و اقدام های مربوط به کودکان، مصلحت عالیه آنان باید یکی از ملاحظات اساسی باشد. این اصل صرفا یک عبارت عاطفی نیست؛ معیاری برای تصمیم گیری خانواده ها، مدارس، دادگاه ها، نهادهای حمایتی و دولت هاست. تشخیص مصلحت کودک باید با توجه به امنیت، سلامت، نیازهای عاطفی، وضعیت خانوادگی، رشد، هویت و دیدگاه های خود او انجام شود. برای مثال، تصمیم درباره محل زندگی کودک پس از جدایی والدین نباید تنها بر پایه اختلاف بزرگسالان یا راحتی آنان گرفته شود؛ باید پیامدهای واقعی آن برای کودک نیز بررسی شود.
مصلحت کودک همچنین به معنای برآورده کردن همه خواسته های او نیست. ممکن است کودک چیزی بخواهد که برای سلامت یا امنیتش مناسب نباشد؛ در چنین شرایطی، بزرگسالان وظیفه دارند محدودیت های معقول و متناسب برقرار کنند و دلیل آن را توضیح دهند. تفاوت میان حمایت و سلطه در همین جاست: حمایت بر دلیل، توجه و بررسی شرایط کودک استوار است، اما سلطه صرفا خواست بزرگسال را به جای مصلحت کودک می نشاند. هر جا تصمیمی به نام کودک گرفته می شود، باید بتوان پرسید: آیا صدای او شنیده شده است؟ آیا راه های دیگر بررسی شده اند؟ و آیا نتیجه واقعا از حقوق و رشد او محافظت می کند؟