کیف نجات کودک؛ آمادگی خانواده برای بحران، یک ضرورت است

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بین الملل کودکان

یادداشت چهارم: کیف نجات کودک؛ آمادگی خانواده برای بحران، یک ضرورت است

در روزهایی که نگرانی از تشدید درگیری های نظامی افزایش می یابد، خانواده ها با پرسشی عملی روبه رو می شوند: اگر ناچار به ترک فوری خانه شویم یا دسترسی به خدمات روزمره مختل شود، برای محافظت از فرزندانمان چه چیزهایی باید آماده داشته باشیم؟ پاسخ به این پرسش نباید به انتشار فهرست های هراس آور یا خرید بی رویه وسایل محدود شود. آمادگی برای بحران، پیش از هر چیز به برنامه ریزی آرام، اطلاعات معتبر و توجه به نیازهای خاص اعضای خانواده نیاز دارد.

یک کیف اضطراری متناسب با شرایط خانواده می تواند شامل آب و اقلام ضروری در حد توصیه های رسمی، داروهای موردنیاز کودک، وسایل کمک های اولیه، مدارک ضروری یا نسخه ای امن از اطلاعات آن ها، شماره تماس های مهم، چراغ قوه، شارژر و وسایل بهداشتی باشد. برای نوزادان باید نیازهای تغذیه ای و مراقبتی ویژه، و برای کودکان دارای معلولیت، تجهیزات کمکی و وسایل ضروری متناسب با نیاز آنان در نظر گرفته شود. فهرست نهایی باید بر اساس راهنمایی های نهادهای امدادی و شرایط محلی تنظیم شود.

آمادگی فقط جمع کردن وسایل نیست. کودک باید بداند در صورت جداشدن از همراه خود، به کدام بزرگسال قابل اعتماد یا مرجع امدادی مراجعه کند و چگونه اطلاعات تماس خانواده را در اختیار داشته باشد. بهتر است برنامه خانوادگی به زبان ساده و بدون ایجاد وحشت توضیح داده شود. تمرین های کوتاه و متناسب با سن می توانند به کودک کمک کنند بداند در شرایط اضطراری چه کاری انجام دهد؛ بدون آنکه احساس کند وقوع فاجعه حتمی است.

از منظر حقوقی، ماده ۶ کنوانسیون حقوق کودک بر حق ذاتی حیات و تعهد دولت ها به تضمین بقا و رشد کودک تاکید می کند. ماده ۲۴ به حق برخورداری از بالاترین سطح قابل حصول سلامت می پردازد و ماده ۳ به ضرورت توجه اساسی به منافع عالیه کودک اشاره دارد. این اصول، اهمیت برنامه ریزی برای حفاظت از کودکان را نشان می دهند؛ هرچند جزئیات کیف اضطراری مستقیما در این مواد تعیین نشده است.

در سطح عمومی نیز اطلاع رسانی روشن، هماهنگی خدمات امدادی و فراهم کردن دسترسی مردم به راهنمایی های قابل اعتماد، از اقدامات مهم مدیریت بحران است. آمادگی نباید به رقابتی برای انبارکردن کالاها تبدیل شود یا بار مسئولیت را به طور کامل بر دوش خانواده ها بگذارد.

هیچ کیف اضطراری نمی تواند خطر جنگ را از میان ببرد؛ اما برنامه ریزی سنجیده می تواند در لحظات دشوار، از سردرگمی بکاهد و به خانواده ها کمک کند تصمیم های ضروری را با آرامش بیشتری بگیرند. مهم تر از هر وسیله ای که در کیف می گذاریم، دانستن این نکته است که کودکان باید در مرکز برنامه ریزی برای بحران قرار داشته باشند، نه اینکه پس از وقوع حادثه به فکر نیازهای آنان بیفتیم.