ترمینولوژی و مبانی نظریه بحران به علاوه یک-حمیدرضا صفری-بخش اول

 از بحران تا به علاوه یک

نظریه "بحران به علاوه یک"، که طی دو دهه پژوهش توسط نگارنده توسعه یافته، چارچوبی بومی و میان رشته ای برای تحلیل چرخه های توسعه نیافتگی ایران ارائه می دهد. این نظریه با تکیه بر فرمول \( n+1 \)، معادلات دیفرانسیل، و تلفیق مفاهیم ریاضی، فیزیک، و اقتصاد مهندسی (مانند ارزش فعلی و آینده پول)، عاملی اضافی (مانند ابهام نهادی یا روان رنجوری جمعی) را به عنوان محرک تشدید بحران ها شناسایی می کند. برخلاف نظریه های وارداتی و کلی گرای سنتی (مانند روستو، 1960؛ آجم اوغلو و رابینسون، 2012؛ فوکویاما، 2004)، که اغلب به تحلیل توصیفی محدود شده و راهکارهای اجرایی مشخصی ارائه نمی دهند، این نظریه با روش شناسی میان رشته ای و تجربه زیسته، پارادایمی نوآورانه با قابلیت عملیاتی پیشنهاد می کند.

 نقد نظریه های وارداتی و کلی گرا

نظریه پردازانی چون والتر روستو با مدل "مراحل رشد اقتصادی" (Rostow, 1960) و دارون آجم اوغلو و جیمز رابینسون با تاکید بر "نهادهای شامل کننده" (Acemoglu & Robinson, 2012) بر گذار به صنعتی سازی و اصلاح نهادها تمرکز دارند. با این حال، این چارچوب ها به دلیل عدم تطابق با بسترهای بومی ایران، مانند محدودیت های پس از انقلاب 1979، فاقد راهکارهای اجرایی اند. نقل قول مستقیم روستو ("The preconditions to take-off... refers to a society committing to secular education," Rostow, 1960, p. 6) و استدلال آجم اوغلو و رابینسون("Authoritarian regimes like Iran... are economically very weak," The Guardian, 2024) صرفا وضعیت موجود را ترسیم می کنند و پیشنهادهایی چون آموزش سکولار یا اصلاح نهادها، بدون در نظر گرفتن موانع ساختاری، کلی و غیرعملی باقی می مانند. فرانسیس فوکویاما نیز با تاکید بر "ساخت دولت" (Fukuyama, 2004) می نویسد: "The end of history was never an automatic procedure, and the well-governed polity was always its necessary precondition" (p. 1-2). این نظریه ها، بدون شناخت دقیق وضعیت موجود از طریق چارچوب هایی مانند "بحران به علاوه یک"، مفاهیمی چون دولت را بازکاوی نکرده و راهکارهایشان ناکارآمد است. نگارنده (حمیدرضا صفری)، نظریه خود را مبتنی بر چرخه های بی پایان تکراری و باطل و در بیانی دیگر تکرار ماتریکسی جامعه ایران به عنوان هسته سخت و غیر قابل نفذ (به سختی قابل نفوذ) می داند که حول سیاه چاله مشروطه( نقطه آغاز تحلیلی نظریه) در بیان بحران به علاوه یک است. " به علاوه یک " ها از نگاه او، انواع مفهوم شویی ها، توهم زایی آگاهانه در قالب سیاستگذاری های مفهوم شویانه و نمایشی ست که از جانب نخبگان فرصت طلب و فرصت طلبان نخبه در اشکال گونا گون ظاهر شده و تلی از بحران های حل نشده را در جامعه ایران به جای گذاشته اند[1].

 [1]رجوع کنید به مقالات نگارنده در پلتفرم های سیویلیکا و زنودو