حقوق فوتبال، وسط زمین؛ ماجرای استقلال و یاسر آسانی ،ستاره ای که شاید نباید بازی می کرد

هوالمصور

حقوق فوتبال، وسط زمین؛ ماجرای استقلال و یاسر آسانی ،ستاره ای که شاید نباید بازی می کرد

 ۱. شرح موضوع

بنا بر اطلاعات ارائه شده، یاسر آسانی پیش تر توسط ایجنت خود و با استناد به ماده ۱۴ مقررات وضعیت و انتقال بازیکنان فیفا (RSTP) طی یک ایمیل رسمی، قرارداد خود با استقلال را فسخ کرده است. با این حال، او دوباره به تمرین استقلال بازگشته و در آخرین مسابقه برای این تیم به میدان رفته است. در همان حال، باشگاه استقلال از دو پنجره نقل وانتقالاتی توسط فیفا محروم است و تیم مقابل نیز بلافاصله به دلیل «غیرمجاز بودن» حضور این بازیکن شکایت کرده است.از منظر حقوق فوتبال، این پرونده در نقطه تلاقی چند قاعده بنیادین فیفا قرار می گیرد: 

اعتبار فسخ یک طرفه قرارداد، استقلال نهاد ثبت از قرارداد کار، ممنوعیت ثبت بازیکن جدید در دوره محرومیت، و مسئولیت ناشی از استفاده از بازیکن غیرمجاز.

 ۲. چارچوب حقوقی حاکم

مهم ترین مقررات قابل استناد عبارت اند از:

- مقررات وضعیت و انتقال بازیکنان فیفا (RSTP) به ویژه مواد ۵، ۶، ۱۴ و ۱۷؛

- مقررات نمایندگان فوتبال فیفا (FFAR) در خصوص لزوم اختیار کتبی ایجنت؛

- مقررات انضباطی فیفا در مورد استفاده از بازیکن غیرمجاز و نقض ممنوعیت ثبت؛

- رویه دیوان داوری ورزش (CAS) در تفسیر فسخ یک طرفه و بار اثبات دلیل موجه؛

- مقررات داخلی فدراسیون فوتبال و آیین نامه انضباطی مسابقات.

در حقوق فوتبال، دو نهاد «قرارداد کار» و «ثبت بازیکن» از یکدیگر مستقل اند. ممکن است قرارداد کاری فسخ شود، اما بازیکن همچنان نزد فدراسیون ثبت باشد؛ برعکس، ممکن است قرارداد ادامه داشته باشد، اما ثبت بازیکن لغو شده باشد و او حق بازی نداشته باشد. برای شرکت در مسابقات رسمی، ثبت معتبر بازیکن ضروری است.

 ۳. بررسی اعتبار فسخ از سوی ایجنت از طریق ایمیل

مطابق ماده ۱۴ RSTP:

> «قرارداد ممکن است توسط هر یک از طرفین در صورت وجود دلیل موجه، بدون عواقب فسخ شود.»

منظور از «بدون عواقب»، عدم الزام به پرداخت غرامت و عدم اعمال تحریم های ورزشی است. اما تحقق این ماده مستلزم شرایط زیر است:

الف) اختیار ایجنت

صرف ارسال ایمیل از سوی ایجنت، به تنهایی برای فسخ قرارداد کافی نیست. مطابق مقررات فیفا در حوزه نمایندگان فوتبال، ایجنت تنها در صورتی می تواند از جانب بازیکن اقدام حقوقی کند که قرارداد نمایندگی کتبی با او داشته باشد و اختیار اقدام مشخصا به او تفویض شده باشد. اگر چنین اختیاری وجود نداشته باشد، ایمیل ارسالی از نظر حقوقی قابل انتساب به بازیکن نیست و فسخ بلااثر است.

 ب) صراحت و قطعیت اعلام فسخ

اعلام فسخ باید صریح، قطعی و بدون شرط باشد. اگر ایمیل ایجنت صرفا اعلام قصد، تهدید به فسخ یا طرح ادعا بوده باشد، فسخی محقق نشده است. اعلام فسخ یک طرفه نیازی به پذیرش طرف مقابل ندارد، اما ابهام در آن مانع ایجاد اثر حقوقی است.

ج) وجود دلیل موجه در تاریخ فسخ

بار اثبات وجود دلیل موجه بر عهده طرفی است که به ماده ۱۴ استناد می کند. رویه CAS نیز تاکید دارد که دلیل موجه باید در تاریخ اعلام فسخ وجود داشته باشد و صرف استناد صوری به ماده ۱۴ کافی نیست. بنابراین ایمیل ایجنت، هرچند «رسمی» باشد، اگر مستند به دلیل موجه واقعی نباشد، فسخ را معتبر نمی کند.

د) اثر بازگشت بازیکن به تمرین و بازی

بازگشت بازیکن به تمرین و سپس حضور در مسابقه، از نظر حقوقی می تواند به عنوان قرینه ای بر انصراف از فسخ، توافق بر ادامه رابطه قراردادی یا بی اثر بودن فسخ اولیه تلقی شود. اما این قرینه نمی تواند مشکل ثبت را حل کند. اگر فسخ معتبر بوده باشد، قرارداد سابق پایان یافته و ادامه همکاری نیازمند قرارداد جدید و ثبت جدید است.

۴. وضعیت ثبت بازیکن و ممنوعیت نقل وانتقالاتی استقلال

بر اساس ماده ۵ RSTP، بازیکن فقط در صورتی مجاز به بازی است که نزد فدراسیون مربوطه برای باشگاه ثبت شده باشد. همچنین ممنوعیت دو پنجره نقل وانتقالاتی باشگاه استقلال که از سوی فیفا اعمال شده، به معنای ممنوعیت از ثبت بازیکن جدید در سطح داخلی و بین المللی است.

در این پرونده دو حالت قابل تصور است:

حالت نخست: فسخ معتبر بوده است

اگر فسخ قرارداد توسط ایجنت معتبر تلقی شود، رابطه قراردادی بازیکن با استقلال قطع شده و ادامه حضور او در میدان مستلزم انعقاد قرارداد جدید و ثبت جدید است. در حالی که باشگاه تحت ممنوعیت ثبت بازیکن جدید قرار دارد. بنابراین:

- هرگونه ثبت جدید برای این بازیکن ممنوع بوده است؛

- بدون ثبت جدید، بازیکن غیرمجاز محسوب می شود؛

- استفاده از او در مسابقه، هم نقض ممنوعیت فیفا و هم استفاده از بازیکن غیرمجاز است.

حالت دوم: فسخ از ابتدا بی اثر بوده است

اگر باشگاه و بازیکن ثابت کنند که فسخ به دلیل فقدان اختیار ایجنت، فقدان دلیل موجه یا ابهام در اعلام فسخ، از ابتدا بی اثر بوده و قرارداد اصلی استمرار داشته است، آنگاه ثبت قبلی بازیکن نیز ممکن است همچنان معتبر باقی مانده باشد. در این صورت، حضور او در مسابقه می تواند قانونی باشد.

اما این دفاع صرفا با ارائه مستندات زیر ممکن است:

- قرارداد نمایندگی ایجنت یا فقدان آن؛

- متن کامل ایمیل فسخ؛

- مدارک مربوط به دلیل موجه یا فقدان آن؛

- اعلام رسمی باشگاه مبنی بر ادامه قرارداد؛

- استعلام از فدراسیون فوتبال درباره وضعیت ثبت بازیکن؛

- نامه نگاری های بعد از ایمیل فسخ.

۵. تعارض ظاهری میان فسخ و حضور مجدد

در ظاهر، فسخ قرارداد و سپس بازی برای همان باشگاه در شرایط ممنوعیت از ثبت بازیکن، یک تعارض جدی ایجاد می کند. مراجع قضایی فوتبال، به ویژه CAS و کمیته تعیین وضعیت فیفا، در چنین مواردی اصل «واقعیت بر شکل» را اعمال می کنند؛ یعنی صرف اینکه طرفین ادعا کنند قرارداد ادامه داشته است، مانع از آن نیست که مجموعه رفتارها به عنوان دور زدن ممنوعیت ثبت یا سوءاستفاده از مقررات تلقی شود.

اگر ثابت شود که فسخ معتبر بوده، اما طرفین برای فرار از ممنوعیت نقل وانتقالاتی، بدون ثبت جدید از بازیکن استفاده کرده اند، فیفا می تواند این اقدام را نقض مستقیم تحریم تلقی کند و ممنوعیت باشگاه را تمدید یا تشدید کند. همچنین مسئولیت انضباطی برای باشگاه و در صورت دخالت، برای ایجنت نیز مطرح خواهد شد.

۶. شکایت تیم مقابل و پیامدهای حقوقی

تیم مقابل می تواند از دو مسیر اقدام کند:

 الف) اعتراض انضباطی داخلی

شکایت به کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال با ادعای استفاده از بازیکن غیرمجاز. در صورت اثبات، بسته به مقررات مسابقات، ممکن است نتیجه بازی ۳ بر ۰ به سود تیم مقابل تغییر کند، جریمه نقدی یا کسر امتیاز اعمال شود.

ب) شکایت نزد فیفا

از آنجا که باشگاه استقلال تحت ممنوعیت فیفا قرار دارد، فیفا می تواند مستقلا موضوع را بررسی کند. اگر احراز شود که باشگاه از بازیکنی استفاده کرده که ثبت او نیازمند ثبت جدید بوده و این ثبت به دلیل ممنوعیت انجام نشده، فیفا می تواند:

- ممنوعیت نقل وانتقالاتی باشگاه را تمدید یا تشدید کند؛

- جریمه مالی اعمال کند؛

- در صورت احراز دور زدن تحریم، اقدامات انضباطی بیشتری اتخاذ کند.

۷. جمع بندی و نتیجه حقوقی

از منظر حقوق فوتبال، حضور یاسر آسانی در ترکیب استقلال پس از اعلام فسخ قرارداد از سوی ایجنت و در شرایط ممنوعیت دو پنجره ای باشگاه، در معرض ابطال جدی است.

تنها مسیر دفاع موثر برای باشگاه این است که اثبات کند:

1. فسخ اعلام شده از ابتدا بی اثر بوده است؛ 

2. قرارداد کار و ثبت بازیکن بدون انقطاع ادامه داشته است؛ 

3. هیچ ثبت جدیدی لازم نبوده است.

در غیر این صورت، استدلال تیم مقابل مبنی بر غیرمجاز بودن بازیکن قوی خواهد بود و باشگاه ممکن است با تغییر نتیجه، جریمه و تشدید ممنوعیت نقل وانتقالاتی مواجه شود.

توصیه عملی: باشگاه باید فورا مدارک قرارداد، ثبت، ایمیل فسخ، اختیار ایجنت و مکاتبات بعدی را جمع آوری و به مرجع رسیدگی ارائه کند و تا زمان روشن شدن وضعیت حقوقی، از استفاده مجدد از بازیکن خودداری نماید. در غیر این صورت، خطر نقض تحریم فیفا و تبعات انضباطی سنگین تر وجود دارد.

این یادداشت صرفا تحلیلی حقوقی بر پایه اطلاعات ارائه شده است و جایگزین رای مراجع رسمی فیفا، CAS یا فدراسیون فوتبال نیست و پرواح است که با دستیابی به مستندات پرونده میتوان نظر شفاف تری ارائه کرد.

مصطفی لطفی . وکیل ورزشی