آیا رسانه ها حق دارند رنج کودکان را به خبر و تصویر تبدیل کنند؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

آیا رسانه ها حق دارند رنج کودکان را به خبر و تصویر تبدیل کنند؟

در روزگاری که عکس و فیلم در چند ثانیه در سراسر جهان منتشر می شود، کودکان ممکن است بدون آنکه خودشان آگاه باشند، به موضوع خبر، سرگرمی یا رقابت برای جلب توجه تبدیل شوند. تصویر کودکی که گریه می کند، تجربه تلخ یک دانش آموز یا جزئیات زندگی خصوصی یک خانواده ممکن است بازدید زیادی به همراه داشته باشد؛ اما محبوبیت یک محتوا، به خودی خود آن را اخلاقی یا سازگار با حقوق کودک نمی کند. باید پرسید آیا انتشار این تصویر برای کودک فایده ای دارد؟ آیا هویت و امنیت او را به خطر می اندازد؟ و آیا می توان همان مسئله را بدون آشکارکردن جزئیات خصوصی او گزارش کرد؟

ماده ۱۶ کنوانسیون حقوق کودک از حریم خصوصی و حیثیت کودک حمایت می کند و ماده ۱۷ بر اهمیت دسترسی کودکان به اطلاعات و نقش رسانه ها در این زمینه تاکید دارد. این دو اصل باید در کنار یکدیگر دیده شوند: کودکان هم حق دارند به اطلاعات مناسب دسترسی داشته باشند و هم حق دارند از تعرض غیرضروری به زندگی خصوصی شان محافظت شوند. در گزارش های مربوط به خشونت، فقر، بیماری، مهاجرت یا پرونده های قضایی کودکان، انتشار نام، تصویر، محل زندگی یا اطلاعاتی که امکان شناسایی آنان را فراهم می کند، می تواند پیامدهای ماندگار داشته باشد.

مسئولیت رسانه ها و کاربران شبکه های اجتماعی این است که پیش از انتشار، ضرورت و پیامدهای آن را بررسی کنند. حتی اگر والدین تصویری را منتشر کنند، باید به این نکته توجه داشت که کودک ممکن است هنوز توانایی درک پیامدهای بلندمدت انتشار عمومی را نداشته باشد. احترام به کودک به معنای سکوت درباره مشکلات او نیست؛ رسانه ها می توانند و باید درباره نقض حقوق کودکان اطلاع رسانی کنند، اما این کار باید با رعایت کرامت، امنیت و حریم خصوصی آنان انجام شود. گاهی می توان مسئله ای عمومی را به خوبی توضیح داد، بی آنکه چهره یا نام کودک قربانی را آشکار کرد. رنج کودکان نباید بهای جلب توجه عمومی باشد. رسانه مسئول، صدای کودکی را به جامعه می رساند، بدون آنکه با انتشار بی ملاحظه اطلاعات، آسیب تازه ای به او وارد کند.

---