MohammadMehdi Seyed naseri
پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال/Scholar of Children’s Rights and the Digital Future of Childhood
140 یادداشت منتشر شدهکنوانسیون حقوق کودک روی کاغذ کافی نیست؛ چه کسی باید پاسخ گوی اجرای آن باشد؟
دکتر محمدمهدی سیدناصری
حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال
کنوانسیون حقوق کودک روی کاغذ کافی نیست؛ چه کسی باید پاسخ گوی اجرای آن باشد؟
وجود قانون و تعهد بین المللی، به تنهایی تضمین نمی کند که همه کودکان از حقوق خود برخوردار شوند. ممکن است حقوق کودک در اسناد رسمی به رسمیت شناخته شده باشد، اما کودکی همچنان از تحصیل محروم بماند، خشونت را تجربه کند یا به خدمات حمایتی دسترسی نداشته باشد. فاصله میان حق نوشته شده و حق تحقق یافته، یکی از مهم ترین چالش های حمایت از کودکان است. اگر حقوق کودک فقط در روزهای خاص و مناسبت های عمومی یادآوری شود، اما در تصمیم های روزمره خانواده ها و نهادهای مسئول نقشی نداشته باشد، بخش بزرگی از هدف این حقوق تحقق نخواهد یافت.
کنوانسیون حقوق کودک دولت های عضو را به اتخاذ تدابیر قانونی، اداری و دیگر اقدام های مناسب برای اجرای حقوق به رسمیت شناخته شده ملزم می کند. ماده ۴ بر ضرورت اجرای این حقوق تاکید دارد و ماده ۴۲ می گوید دولت ها باید اصول و مفاد کنوانسیون را به طور گسترده برای بزرگسالان و کودکان شناسانده و ترویج کنند. بنابراین، اجرای حقوق کودک فقط وظیفه یک سازمان یا یک وزارتخانه نیست؛ قانون گذاران، دستگاه های اجرایی، نظام آموزشی، نهادهای حمایتی، رسانه ها و خانواده ها، هر یک در حدود مسئولیت خود نقشی دارند. آگاهی عمومی نیز اهمیت اساسی دارد؛ زیرا حقی که کودک و اطرافیانش از آن بی خبر باشند، ممکن است در عمل به آسانی نادیده گرفته شود.
پاسخ گویی زمانی معنا پیدا می کند که بتوانیم درباره نتایج سیاست ها پرسش کنیم: آیا کودکان به آموزش دسترسی دارند؟ آیا سازوکار امنی برای گزارش خشونت وجود دارد؟ آیا صدای کودک در تصمیم های مربوط به او شنیده می شود؟ آیا کودکان محروم و آسیب پذیر از حمایت کافی برخوردارند؟ پاسخ به این پرسش ها باید بر اطلاعات قابل اعتماد، ارزیابی سیاست ها و شنیدن تجربه خود کودکان تکیه کند. در عین حال، آموزش حقوق کودک نباید به حفظ کردن شماره مواد کنوانسیون محدود شود؛ خانواده ها، معلمان و کودکان باید بدانند این اصول در زندگی روزمره چه معنایی دارند و در صورت نقض حقوق، چه مسیرهای حمایتی و قانونی در دسترس است.
کنوانسیون حقوق کودک زمانی زنده می شود که از متن اسناد به رفتار و تصمیم های روزمره راه پیدا کند؛ زمانی که کودک در خانه تحقیر نشود، در مدرسه امنیت داشته باشد، در جامعه از تبعیض در امان بماند و در تصمیم هایی که آینده اش را تغییر می دهند، دیده و شنیده شود. دفاع از حقوق کودکان کار یک روز یا یک نهاد نیست؛ مسئولیتی پیوسته است که میزان پایبندی جامعه به کرامت انسانی را آشکار می کند.