کودکی که هویت ندارد؛ وقتی نام، تابعیت و پیوندهای خانوادگی در معرض خطر قرار می گیرند

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

کودکی که هویت ندارد؛ وقتی نام، تابعیت و پیوندهای خانوادگی در معرض خطر قرار می گیرند

نام کودک شاید در نگاه نخست موضوعی ساده و اداری به نظر برسد، اما هویت او با نام، تابعیت، پیوندهای خانوادگی و امکان شناخت ریشه های زندگی اش گره خورده است. تولد کودکی که ثبت نمی شود، فقدان مدارک هویتی یا نامشخص بودن وضعیت تابعیت می تواند او را در دسترسی به آموزش، سلامت و حمایت قانونی با مشکلات جدی روبه رو کند. کودکی که از نظر اداری دیده نمی شود، ممکن است در عمل از بخشی از فرصت هایی محروم بماند که برای دیگران بدیهی است.

مواد ۷ و ۸ کنوانسیون حقوق کودک به حق کودک برای ثبت تولد، داشتن نام و برخورداری از تابعیت و نیز حفظ هویت او می پردازند. این مواد همچنین بر حمایت از هویت کودک و کمک به بازگرداندن آن در صورت محرومیت غیرقانونی تاکید دارند. اهمیت این حقوق به ویژه در وضعیت کودکانی آشکار می شود که در جریان جنگ، مهاجرت، جابه جایی اجباری یا فروپاشی خانواده، مدارک و پیوندهای خانوادگی خود را از دست می دهند. در چنین شرایطی، ثبت و حفظ اطلاعات هویتی می تواند برای دسترسی به خدمات و پیگیری وضعیت کودک حیاتی باشد.

هویت کودک نباید به موضوعی برای شرمسارسازی، تبعیض یا محروم کردن او تبدیل شود. کودکان مسئول شرایط تولد، وضعیت تابعیت والدین یا مشکلات اداری خانواده خود نیستند. وظیفه نهادهای مسئول این است که راهکارهای قانونی و حمایتی موثری برای ثبت تولد، حفظ اسناد و تعیین وضعیت کودکان فراهم کنند. هیچ کودکی نباید به دلیل ناتوانی در اثبات هویت خود، از کرامت انسانی و حمایت های ضروری محروم بماند. به رسمیت شناختن کودک از همان آغاز زندگی، نخستین گام برای آن است که بتواند در جامعه جایگاهی روشن، امن و برخوردار از حقوق داشته باشد.

---