۱۰ اشتباه روزمره که دندان های ما را خراب می کند

---

 

عادت هایی که شاید بی ضرر به نظر برسند، اما به مرور سلامت دندان ها را تهدید می کنند

بسیاری از ما تصور می کنیم برای مراقبت از دندان ها فقط کافی است روزی دو بار مسواک بزنیم و هر چند وقت یک بار به دندانپزشک مراجعه کنیم. مسواک زدن و مراقبت منظم از دهان بدون تردید پایه اصلی سلامت دندان هاست، اما گاهی عادت های کوچک و تکرارشونده ای داریم که می توانند اثر این مراقبت ها را کاهش دهند.

برخی از این عادت ها مستقیما خطر پوسیدگی را افزایش می دهند، برخی به مینای دندان یا لثه آسیب می زنند و بعضی دیگر باعث می شوند مشکلات دهان و دندان دیرتر تشخیص داده شوند. نکته مهم این است که بسیاری از این رفتارها در ابتدا هیچ علامت واضحی ایجاد نمی کنند و آسیب آن ها به تدریج ظاهر می شود.

در ادامه با ۱۰ اشتباه رایج آشنا می شویم که اصلاح آن ها می تواند بخش مهمی از مراقبت روزانه از دهان و دندان باشد.

۱. مسواک زدن با فشار زیاد

بعضی افراد تصور می کنند هرچه مسواک را محکم تر روی دندان بکشند، دندان تمیزتر می شود. در حالی که تمیزی دندان به فشار زیاد وابسته نیست.

مسواک زدن خشن و استفاده از برس بسیار سفت می تواند به لثه و در برخی افراد به بافت سخت دندان در ناحیه نزدیک لثه آسیب برساند. بنابراین هدف از مسواک زدن، پاک کردن موثر پلاک است، نه ساییدن دندان.

تکنیک صحیح، فشار ملایم و مسواک مناسب اهمیت بیشتری از قدرت دست دارند.

۲. مسواک زدن سریع و ناقص

گاهی مسواک زدن را صرفا یک وظیفه روزانه می دانیم که باید هرچه سریع تر انجام شود. نتیجه این است که بعضی سطوح دندان ها، به خصوص دندان های عقبی و نواحی نزدیک لثه، به خوبی تمیز نمی شوند.

مسواک زدن موثر نیازمند زمان و توجه کافی است. بهتر است تمام سطوح دندان ها به صورت منظم تمیز شوند و مسواک زدن به چند حرکت سریع روی دندان های جلویی محدود نشود.

۳. نادیده گرفتن فضای بین دندان ها

مسواک به تنهایی نمی تواند تمام سطوح بین دندان ها را به خوبی تمیز کند. به همین دلیل، پلاک می تواند در این نواحی باقی بماند و خطر پوسیدگی بین دندانی و بیماری لثه را افزایش دهد.

استفاده روزانه از نخ دندان یا ابزارهای مناسب تمیزکردن بین دندان ها، متناسب با شرایط دهان هر فرد، می تواند به پاک کردن این نواحی کمک کند.

۴. خوردن و نوشیدن مکرر مواد شیرین در طول روز

وقتی درباره قند صحبت می کنیم، معمولا فقط به مقدار شیرینی که می خوریم توجه داریم؛ اما تعداد دفعات تماس دندان با قند نیز اهمیت دارد.

هر بار که قندهای قابل تخمیر در اختیار باکتری های پلاک قرار می گیرند، امکان تولید اسید و کاهش pH محیط دهان وجود دارد. اگر در طول روز مرتب خوراکی یا نوشیدنی شیرین مصرف کنیم، فرصت بیشتری برای این حمله های اسیدی ایجاد می شود.

بنابراین، یکی از عادت های مهم برای سلامت دندان، کاهش مصرف مکرر خوراکی ها و نوشیدنی های شیرین است.

۵. نوشیدن مداوم نوشابه، نوشیدنی های شیرین یا انرژی زا

نوشیدنی های شیرین از دو جهت می توانند برای دندان مشکل ساز باشند: هم ممکن است حاوی مقدار قابل توجهی قند باشند و هم برخی از آن ها اسیدی هستند.

نوشیدن مداوم چنین نوشیدنی هایی در طول روز باعث می شود دندان ها بارها در معرض شرایط نامطلوب قرار بگیرند.

حتی نوشیدنی هایی که از نظر تبلیغاتی «انرژی بخش» یا «طبیعی» معرفی می شوند، لزوما برای دندان بی ضرر نیستند. بهتر است آب، نوشیدنی اصلی روزانه باشد و مصرف نوشیدنی های شیرین محدود شود.

۶. مسواک زدن بلافاصله بعد از مصرف مواد اسیدی

یک تصور رایج این است که هرچه سریع تر بعد از خوردن یا نوشیدن چیزی مسواک بزنیم، بهتر است. اما پس از مصرف مواد غذایی و نوشیدنی های اسیدی، سطح مینای دندان ممکن است موقتا در شرایط آسیب پذیرتری قرار داشته باشد.

در چنین شرایطی، بهتر است به جای مسواک زدن فوری، ابتدا دهان را با آب بشوییم و برای مسواک زدن کمی صبر کنیم.

این موضوع به خصوص درباره مصرف مکرر نوشیدنی های اسیدی اهمیت دارد.

۷. استفاده از دندان به عنوان ابزار

بازکردن بسته بندی، بریدن نخ یا پلاستیک، شکستن اجسام سخت یا بازکردن در بطری با دندان شاید در لحظه ساده به نظر برسد، اما می تواند باعث ترک خوردگی، شکستگی یا آسیب به ترمیم های دندانی شود.

دندان برای جویدن ساخته شده است، نه برای استفاده به عنوان ابزار.

یک عادت چندثانیه ای می تواند به درمانی بسیار طولانی تر و پرهزینه تر منجر شود.

۸. جویدن یخ و مواد بسیار سخت

جویدن یخ، هسته ها یا مواد بسیار سخت می تواند فشار زیادی به ساختار دندان وارد کند. به خصوص دندان هایی که قبلا ترمیم شده اند یا ساختار ضعیف تری دارند، ممکن است در برابر این فشار آسیب پذیرتر باشند.

اگر عادت دارید یخ بجوید، بهتر است این رفتار را جدی بگیرید و آن را کنار بگذارید.

۹. نادیده گرفتن خشکی دهان

خشکی دهان فقط یک احساس ناخوشایند نیست. بزاق نقش مهمی در محافظت از دندان ها دارد؛ از جمله کمک به خنثی کردن اسیدها و فراهم کردن مواد معدنی مورد نیاز برای ترمیم سطح دندان.

کاهش جریان بزاق می تواند خطر پوسیدگی را افزایش دهد. برخی داروها، بعضی بیماری ها، کم آبی بدن و عوامل دیگر می توانند در ایجاد خشکی دهان نقش داشته باشند.

اگر خشکی دهان مداوم است، بهتر است علت آن بررسی شود و صرفا با مصرف مداوم آب نادیده گرفته نشود.

۱۰. صبر کردن تا زمانی که دندان درد بگیرد

یکی از خطرناک ترین اشتباهات این است که تصور کنیم تا زمانی که درد نداریم، نیازی به مراجعه به دندانپزشک نیست.

پوسیدگی و بسیاری از مشکلات دهان و دندان می توانند در مراحل اولیه بدون درد باشند. زمانی که درد ظاهر می شود، ممکن است مشکل پیشرفته تر شده باشد و درمان پیچیده تری نیاز داشته باشد.

معاینه منظم به دندانپزشک فرصت می دهد مشکلات را در مراحل اولیه شناسایی کند و قبل از تبدیل شدن یک مشکل کوچک به یک درمان جدی تر، برای آن اقدام شود.

یک نکته مهم: مشکل فقط «مسواک نزدن» نیست

وقتی صحبت از سلامت دندان می شود، گاهی همه چیز را به مسواک زدن خلاصه می کنیم. در حالی که سلامت دهان نتیجه مجموعه ای از رفتارها و عوامل است.

ممکن است فردی مرتب مسواک بزند، اما در طول روز مرتب نوشیدنی شیرین مصرف کند، فضای بین دندان هایش را تمیز نکند، از دندان هایش برای بازکردن اجسام استفاده کند یا به دلیل خشکی دهان در معرض خطر بیشتری برای پوسیدگی قرار داشته باشد.

از سوی دیگر، رعایت بهداشت دهان به این معنا نیست که هیچ گاه دچار پوسیدگی یا بیماری لثه نخواهیم شد. عوامل فردی، رژیم غذایی، میزان فلوراید، وضعیت بزاق، شرایط پزشکی و دسترسی به مراقبت های پیشگیرانه نیز در سلامت دهان نقش دارند.

بنابراین، مراقبت از دندان مجموعه ای از عادت های کوچک اما مداوم است: پاک کردن منظم پلاک، تمیزکردن فضاهای بین دندانی، محدودکردن مصرف مکرر قندهای آزاد، استفاده مناسب از فلوراید، توجه به علائم دهان و مراجعه منظم برای معاینه.

در نهایت، بسیاری از مشکلات دندان نه به دلیل یک اشتباه بزرگ، بلکه به دلیل تکرار عادت های کوچک ایجاد می شوند. خبر خوب این است که همین موضوع در جهت عکس نیز صادق است: اصلاح چند عادت ساده و پایدار می تواند نقش مهمی در حفظ سلامت دندان ها و لثه ها داشته باشد.

دکتر سارا سیدناصری

دندانپزشک | پژوهشگر سلامت دهان و دندان