مدیریت جریان رسیدگی در داوری: مبانی، سازوکارها و ظرفیت های حقوق ایران

چکیده مقاله : تحول روابط قراردادی، پیچیدگی فزاینده اختلافات تجاری و افزایش پرونده های چندلایه، مدیریت سنتی جریان رسیدگی در داوری را با چالش های جدیدی مواجه ساخته است. در داوری معاصر، کارآمدی فرایند تنها به کیفیت رای نهایی وابسته نیست، بلکه نحوه سازمان دهی جریان رسیدگی، از جمله برنامه ریزی مراحل، مدیریت زمان، سامان دهی لوایح و ادله، کنترل هزینه و تنظیم تعاملات طرفین، نقش مهمی در تحقق سرعت، نظم، پیش بینی پذیری و انصاف رویه ای دارد. با وجود توسعه این رویکرد در قواعد و رویه های داوری بین المللی، مدیریت جریان رسیدگی و مدیریت حرفه ای پرونده در حقوق ایران به صورت منسجم و صریح صورت بندی نشده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که مدیریت جریان رسیدگی در داوری چه مبانی و سازوکارهایی دارد و حقوق ایران تا چه اندازه ظرفیت پذیرش و سازمان دهی آن را داراست؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی، مبانی نظری و سازوکارهای مدیریت رسیدگی در ادبیات داوری و اسناد و قواعد بین المللی و نیز ظرفیت ها و محدودیت های حقوق ایران را در زمینه اداره فعال فرایند، مدیریت زمان و ادله، حدود اختیار داور و الزامات دادرسی منصفانه بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که حقوق ایران، با وجود پراکندگی مبانی و اختیارات مربوط، ظرفیت های قانونی و قراردادی لازم برای اعمال مدیریت حرفه ای جریان رسیدگی را در اختیار داور قرار داده است؛ با این حال، نبود استانداردهای روشن، مانع شکل گیری مدیریت منسجم و قابل پیش بینی رسیدگی است. بهره گیری از تجربه های پذیرفته شده بین المللی و سازمان دهی ظرفیت های موجود می تواند به توسعه مدیریت حرفه ای پرونده در داوری ایران کمک کند. در این چارچوب، الگوی «داوری هدایت گر»، که به تازگی در حقوق داوری ایران مطرح شده است، می تواند به عنوان چارچوبی برای اعمال و هماهنگ سازی این ظرفیت ها و تقویت مدیریت فعال و حرفه ای جریان رسیدگی مورد استفاده قرار گیرد. (فایل کامل مقاله در صفحه اینجانب در سیویلیکا رائه شده است).