شدت ادراک

[محیی الدین ابن عربی]

عین واحد- یعنی وجود حق و هستی مطلق- به چندین هزار صور ظاهر شد، و هر صورتی که در هر زمانی موجوداند معدوم میشوند، و مثل آن به تجلی اسم «فاطر» و «خالق»- که از آن عین واحد فایض میشود- موجود میگردند، و از غایت سرعت احساس نمیتوان کرد. اگر صورتی معین در زمانی معین در مکانی معین- مثلا در مشرق- معدوم شود، و در همان زمان مثل آن در مغرب موجود گردد، محال نیست، زیرا که جایز باشد که در یک مکان در یک زمان چیزی موجود معدوم شود، و مثل آن موجود گردد. همچنین مستحیل نباشد که در یک زمان آن چه در مکانی معین- مثلا در مشرق- موجود خواهد گشت در مغرب موجود گردد و در مشرق معدوم شود، چون یک عین است که به این صورتها ظاهر میشود، و آن عین واحد را مشرق و مغرب و جنوب و شمال و فوق و تحت یکسان است، زیرا که نور خدای محدود و متناهی نیست. اوست که به صور و صفات ممکنه مصور و موصوف است به هر صورت و صفت که در مشرق موجود است. اگر خواهد، در مغرب موجود شود و در مشرق معدوم گردد؛ و اگر خواهد، به عکس، زیرا که اوست که در جهات ظاهر میشود و از جهات مختفی میگردد.(1)

***

[مولانا جلال الدین محمد بلخی]

شرق و مغرب چیست اندر لامکان - گلخنی تاریک و حمامی به کار

من چراغ و هر سرم همچون فتیل - هر طرف اندر گرفته از شرار

شمعها میورشد از سرهای من - شرق تا مغرب گرفته از قطار (2)

***

[یزدانپناه عسکری]

شدت ادراک در محمل عین واحد نور، فارغ از تفسیر حواس و آغاز و پایان فرکانس نور مرئی.

_______________________

1 - عبد الرحمن جامی، نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص، 1جلد، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی - تهران، چاپ: دوم، 1370. ص 220 ، 221

2 - کلیات دیوان شمس تبریزی ، مولانا جلال الدین محمد بلخی به کوشش دکتر ابوالفتح حکیمیان – تهران: انتشارات پژوهش 1383 غزل 1095 صفحه 475